ბინის ჩანაცვლება და საკუთრების დაცვა: რა უნდა იცოდეთ, თუ თქვენი ბინა ავარიულია და გაქვთ სარდაფი რეგისტრირებული ცალკე ობიექტად

შეკითხვა: „გავყიდეთ ბინა და კორპუსში დავიტოვეთ სარდაფი, რომელიც გაფორმებულია ჩვენს სახელზე და აქვს საკადასტრო კოდიც. ახლა ქირით ვცხოვრობთ. ბინა ავარიულია და ჩანაცვლების პროგრამით აპირებენ ახლის აშენებას. გვეუბნებიან, რომ სარდაფი უნდა დავცალოთ და ეს ფართი დაგვეკარგება. როგორ მოვიქცეთ, რომ ეს ერთადერთი ქონებაც არ დავკარგოთ?“

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე პასუხობს: თუ სარდაფი რეგისტრირებულია ცალკე საკადასტრო კოდით, ის წარმოადგენს დამოუკიდებელ საკუთრების ობიექტს, რაც ნიშნავს, რომ მის მიმართ უნდა განხორციელდეს ან კომპენსაცია, ან ჩანაცვლება.

ბინის ჩანაცვლების პროცესში სახელმწიფო ვალდებულია დაიცვას თითოეული მფლობელის უფლება საკუთრების მიმართ. შესაბამისად, თუ გაქვთ მოთხოვნა სარდაფის დაცლაზე, მაგრამ არ არის შეთავაზებული არც შესაბამისი ფართის ჩანაცვლება და არც ფინანსური კომპენსაცია - ეს არის საკუთრების უფლების დარღვევა.

ასეთ შემთხვევაში მოქალაქეს აქვს უფლება:

1. მოითხოვოს წერილობით განმარტება და შესაბამისი გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული ორგანოსგან;

2. უარის ან უყურადღებობის შემთხვევაში მიმართოს სასამართლოს ადმინისტრაციული საჩივრით, საკუთრების დაცვის მიზნით.

სასამართლო პრაქტიკა ადასტურებს, რომ რეგისტრირებული სარდაფი, როგორც ცალკე ქონება, ექვემდებარება იგივე სამართლებრივ რეჟიმს, რაც ბინას - შესაბამისად, ის უნდა იყოს ან ჩანაცვლებული, ან ანაზღაურებული ბაზარზე არსებული რეალური ღირებულების შესაბამისად.

შეკითხვა: „ბინა და მანქანა ჩემი გარდაცვლილი მეუღლის სახელზეა. ჩემი შვილი ჩემი თანხმობის გარეშე შეძლებს თუ არა ეს ქონება თავის სახელზე გადაიფორმოს?“

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე პასუხობს: მემკვიდრეობის სამართალში არსებობს მკაფიო პროცედურა. მემკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში მემკვიდრეებმა უნდა მიმართონ ნოტარიუსს სამკვიდრო საქმის გახსნის მოთხოვნით.

თუ თქვენი შვილი მიმართავს ნოტარიუსს ამ ვადაში - მას შეუძლია მიიღოს თავისი წილი დამოუკიდებლად, თქვენი თანხმობის გარეშე. თუმცა, თუ თქვენ არ მიმართავთ 6 თვის განმავლობაში, არსებობს რისკი, რომ თქვენი წილი არ დარეგისტრირდეს, და შედეგად მთლიანი ქონება (ბინა და მანქანა) შესაძლოა მხოლოდ თქვენს შვილზე გადაფორმდეს.

ამიტომ აუცილებელია, რომ დროულად გახსნათ სამკვიდრო, რათა თქვენი მემკვიდრეობის წილი ფაქტობრივად მიიღოთ და კანონიერად დაიცვათ თქვენი უფლება.

საკუთრების უფლება საქართველოს კონსტიტუციით დაცულია და მისი შეზღუდვა მხოლოდ კანონით შეიძლება.
თუ თქვენი სარდაფი რეგისტრირებულია, ის არის მცირე, მაგრამ მნიშვნელოვანი ქონებრივი ღირებულება, რომელიც უნდა იყოს ან ჩანაცვლებული ან კომპენსირებული.

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე აღნიშნავს, რომ მოქალაქეებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ საკუთარი უფლებები და დროულად მიმართონ სამართლებრივ მექანიზმებს მათი დასაცავად.