რამდენი ხნის შემდეგ იწურება ბანკის სესხის ვალდებულება და როგორ იცავს ამ შემთხვევაში კანონი მოვალეს?

თანამედროვე ეკონომიკურ რეალობაში ბიზნესსესხები და ბანკებთან ურთიერთობა საქართველოს მოქალაქეებისთვის ხშირი საკითხია. ხშირად გვხვდება შემთხვევა, როცა სესხი აღებულია ფიზიკური პირის ან იურიდიული პირის სახელზე, რომელიც დროთა განმავლობაში ვერ ახერხებს გადახდების განახლებას. სწორედ ამ თემაზე გვესაუბრება ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეებსა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე,, რომელიც განმარტავს, თუ რა ვადებში შეიძლება სესხი ხანდაზმულად ჩაითვალოს და როგორ მუშაობს ეს მექანიზმი ქართულ სამართალში.

კითხვა: ჩემს მეუღლეს აღებული ჰქონდა ბიზნესსესხი, რომელიც არ იყო იპოთეკით დატვირთული, მაგრამ, როგორც ხდება, ბანკი გვედავება სესხის დაფარვას და სახლს ვერ (ან) არ ვიფორმებთ. რამდენი წელი დასჭირდება, რომ სესხი ჩამოგვეწეროს?

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს:
„საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, სესხის ვალდებულებაზე მოქმედებს ხანდაზმულობის სამი წლის ვადა. ეს ნიშნავს, რომ თუ ბანკი ამ პერიოდის განმავლობაში არ მიმართავს სასამართლოს, მაშინ მოვალეს შეუძლია ისარგებლოს ხანდაზმულობის მოთხოვნით და ვალდებულება აღარ ექნება სამართლებრივად სავალდებულო.“

თუმცა, როგორც ადვოკატი განმარტავს, უნდა გავარჩიოთ ორი შემთხვევა:

1. თუ ბანკი არ მიმართავს სასამართლოს, ვალი შეიძლება ჩაითვალოს ხანდაზმულად 3 წლის შემდეგ.

2. თუ სასამართლომ უკვე დაადასტურა ვალდებულება გადაწყვეტილებით, ამ შემთხვევაში მოქმედებს სააღსრულებო ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა, რაც ნიშნავს, რომ აღსრულების ბიუროს ბანკს შეუძლია მიმართოს ათი წლის განმავლობაში.

ეს ნიუანსი უმნიშვნელოვანესია, რადგან მოქალაქეთა დიდი ნაწილი ფიქრობს, რომ ყველა სესხი ავტომატურად „ჩამოიწერება“ სამ წელიწადში, რაც არასწორი წარმოდგენაა.

რა უნდა იცოდეთ?

ხანდაზმულობა არ მუშაობს ავტომატურად - აუცილებელია მოვალემ მიმართოს სასამართლოს ან აღსრულების პროცესში შეიტყოს ვალის ხანდაზმულობის შესახებ და განაცხადოს შესაბამისი მოთხოვნა;

ბანკის მხრიდან ნებისმიერი სამართლებრივი ქმედება (მაგ. წერილობითი მოთხოვნა, სასამართლოში სარჩელის შეტანა და სხვ.) აჩერებს ხანდაზმულობის მიმდინარეობას;

ვალის ჩამოწერა არ ნიშნავს, რომ ბანკი ვეღარ მოგთხოვთ თანხას არაოფიციალურად, თუმცა სამართლებრივი იძულების უფლება აღარ ექნება.

ნათია ნაკაშიძის რეკომენდაცია: „ყოველი მოვალე უნდა იყოს ინფორმირებული საკუთარი უფლებებისა და ხანდაზმულობის ვადების შესახებ. ბანკებთან ურთიერთობაში მნიშვნელოვანია დროული იურიდიული კონსულტაცია, რათა თავიდან აიცილონ ზედმეტი ფინანსური რისკები და დაიცვან საკუთარი ქონებრივი ინტერესები.“