იძულებითი აუქციონის წესში მნიშვნელოვანი ცვლილება - საკონსტიტუციო სასამართლომ 5%-იანი საწყისი ფასი არაკონსტიტუციურად მიიჩნია

იძულებითი აუქციონის წესში მნიშვნელოვანი ცვლილება - საკონსტიტუციო სასამართლომ 5%-იანი საწყისი ფასი არაკონსტიტუციურად მიიჩნია.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიიღო, რომელიც პირდაპირ ეხება იძულებითი აუქციონის წესებს და ქონების რეალიზაციის პროცესს. საქმე „შორენა წიკლაური საქართველოს იუსტიციის მინისტრის წინააღმდეგ“ გახდა მნიშვნელოვანი პრეცედენტი, რომელიც გავლენას მოახდენს როგორც მოვალეებზე, ისე კრედიტორებზე.

2026 წლის 26 მარტს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველმა კოლეგიამ არ მიიღო №1901 კონსტიტუციური სარჩელი არსებითად განსახილველად, თუმცა განმწესრიგებელი სხდომის განჩინებით ძალადაკარგულად ცნო იუსტიციის მინისტრის შესაბამისი ნორმა, რომელიც არეგულირებდა იძულებითი აუქციონის ჩატარების წესს. აღნიშნული ცვლილება ძალაში შევა 2026 წლის 1 ივლისიდან.

სადავო რეგულაციის მიხედვით, მეორე განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყისი ფასი შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო ქონების საბაზრო ღირებულების მხოლოდ 5%-ის ოდენობით. სწორედ ეს ნორმა გახდა საკონსტიტუციო დავის მთავარი საგანი.

საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აღნიშნული რეგულაცია არსებითად ჰგავდა უკვე შეფასებულ ნორმას, რომელიც 2019 წლის გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი. მთავარი პრობლემა მდგომარეობდა იმაში, რომ ქონების შეფასებისას არ იყო უზრუნველყოფილი გარდამავალი უფლებების სათანადოდ გათვალისწინება, რაც იწვევდა ქონების რეალური ღირებულების არასწორ განსაზღვრას.

სასამართლოს შეფასებით, როდესაც ქონების ღირებულება არასწორად ან არასრულად განისაზღვრება, იზრდება რისკი, რომ აუქციონზე ქონება არ გაიყიდება პირველ და პირველ განმეორებით ეტაპებზე. შედეგად, მეორე განმეორებით აუქციონზე მისი საწყისი ფასი შესაძლოა არაპროპორციულად დაბალი გახდეს და მნიშვნელოვნად ჩამორჩეს რეალურ საბაზრო ღირებულებას.

საკონსტიტუციო სასამართლომ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ სახელმწიფოს ეკისრება ვალდებულება შექმნას ისეთი სამართლებრივი მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფს ქონების რეალიზაციას მის რეალურ ღირებულებასთან მაქსიმალურად მიახლოებულ ფასად. აღნიშნული მოთხოვნა გამომდინარეობს საკუთრების უფლების დაცვის კონსტიტუციური სტანდარტებიდან.

სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო ნორმა ვერ უზრუნველყოფდა ამ მიზნის მიღწევას, რადგან არ ქმნიდა სათანადო გარანტიებს ქონების ადეკვატური შეფასებისთვის. შედეგად, არსებობდა რეალური საფრთხე, რომ ქონება გაყიდულიყო მნიშვნელოვნად დაბალ ფასად, რაც პირდაპირ აზარალებდა მესაკუთრის ინტერესებს.

ამ გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო რეგულაცია შეიცავდა იმავე შინაარსს, რომელიც უკვე იყო არაკონსტიტუციურად ცნობილი 2019 წლის გადაწყვეტილებით. შესაბამისად, აღნიშნული ნორმა კვლავ იქნა შეფასებული კონსტიტუციასთან შეუთავსებლად და ძალადაკარგულად გამოცხადდა.

რას ნიშნავს ეს გადაწყვეტილება პრაქტიკაში? ეს გადაწყვეტილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან:

✔️ იცავს მესაკუთრის ინტერესებს იძულებითი აუქციონის პროცესში
✔️ ამცირებს ქონების არარეალურად დაბალ ფასად რეალიზაციის რისკს
✔️ ავალდებულებს სახელმწიფოს შექმნას უფრო სამართლიანი შეფასების მექანიზმები