ვის ეკისრება ბანკის ვალის გადახდის ვალდებულება მსესხებლის გარდაცვალების შემთხვევაში?

სა­ქარ­თვე­ლო­ში მო­სახ­ლე­ო­ბის უმე­ტე­სო­ბას გარ­კვე­უ­ლი ფი­ნან­სუ­რი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი აქვს, რაც წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში ტვირ­თად აწევს. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადა­მი­ა­ნი სა­ფი­ნან­სო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ი­დან სესხს იღებს,, შეიძლება, შეთანხმების ხელშეკრულების პიროებებს ყურადღებით არ გაეცნოს, რისი გა­მოს­წო­რე­ბაც დაგ­ვი­ა­ნე­ბუ­ლია გა­უთ­ვა­ლის­წი­ნე­ბე­ლი შემ­თხვე­ვის დროს. ასევე მნიშვნელოვანია, საბანკო სესხის არსებობისას, ადამიანის გარდაცვალების შემთხვევაში ვისზე გადადის ვალდებულების შესრულება. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სამართლებრივ რჩევებს მოგვცემ საერთაშორისო კომპანია "ნაკაშიძე და პარტნიორები"-ის იურისტი ნათია ნაკაშიძე.

-რა შემთხვევაში გადადის საბანკო ვალდებულების შესრულება მემკვიდრეებზე?

- პი­რის გარ­დაც­ვა­ლე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში, მისი სეს­ხის გა­დახ­და შე­საძ­ლოა, გარ­დაც­ვლი­ლის მემ­კვიდ­რე­ებს და­ე­კის­როთ. სამ­კვიდ­რო მასა აქ­ტი­ვე­ბის­გან და პა­სი­ვე­ბის­გან შედ­გე­ბა და პა­სი­ვებს წარ­მო­ად­გენს მათ შო­რის გარ­დაც­ვლი­ლის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი კრე­დი­ტო­რე­ბის მი­მართ. შე­სა­ბა­მი­სად, თუ მემ­კვიდ­რე­ე­ბი სამ­კვიდ­როს მი­ი­ღე­ბენ, მხო­ლოდ ამ შემ­თხვე­ვა­ში არი­ან ვალ­დე­ბულ­ნი, და­აკ­მა­ყო­ფი­ლონ კრე­დი­ტო­რე­ბი, ვი­საც მო­თხოვ­ნა აქვთ.

მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ ვა­ლის გა­დახ­დის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა მემ­კვიდ­რე­ებს ავ­ტო­მა­ტუ­რად არ ეკის­რე­ბათ და აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, კრე­დი­ტო­რებ­მა კონ­კრე­ტუ­ლი მოქ­მე­დე­ბე­ბი გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლონ. კერ­ძოდ, ისი­ნი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბი არი­ან, იმ დღი­დან 6 თვის ვა­და­ში, რო­დე­საც ცნო­ბი­ლი გახ­დე­ბა, რომ მო­ვა­ლე გარ­და­იც­ვა­ლა, მემ­კვიდ­რე­ებს თან­ხის გა­დახ­და­ზე მო­თხოვ­ნა წა­უ­ყე­ნონ.

თუ 6-თვი­ა­ნი ვადა გა­ვი­და და კრე­დი­ტორ­მა მემ­კვიდ­რეს მო­თხოვ­ნა ამ ვა­დის გას­ვლის შემ­დეგ წა­რუდ­გი­ნა, ამ შემ­თხვე­ვა­ში მემ­კვიდ­რეს შე­უძ­ლია, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის შეს­რუ­ლე­ბა­ზე უარი თქვას და სა­სა­მარ­თლო და­ვის შემ­თხვე­ვა­შიც აღ­ნიშ­ნუ­ლი თან­ხა არ და­ე­კის­რე­ბა.

რო­დე­საც პირი გარ­და­იც­ვლე­ბა, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა არ წყდე­ბა, არა­მედ, გა­და­დის მემ­კვიდ­რე­ებ­ზე, იმ შემ­თხვე­ვა­ში, თუ მას მემ­კვიდ­რე­ე­ბი ჰყავს. თუმ­ცა, მხო­ლოდ მემ­კვიდ­რე­ე­ბის არ­სე­ბო­ბა არაა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი, რად­გან ეს მემ­კვიდ­რე­ო­ბის უფ­ლე­ბა რე­ა­ლი­ზე­ბა­დი უფ­ლე­ბაა და თუ მემ­კვიდ­რემ სამ­კვიდ­რო არ მი­ი­ღო, მემ­კვიდ­რე­ო­ბის უფ­ლე­ბა არა­ფერს ნიშ­ნავს.

- რა ხდება იმ შემთხვევაში, თუ იპო­თე­კით დატ­ვირ­თუ­ლი ქო­ნე­ბის მე­სა­კუთ­რის გარ­დაც­ვა­ლა?

- თუ იპო­თე­კით დატ­ვირ­თუ­ლი ქო­ნე­ბის მე­სა­კუთ­რე გარ­და­იც­ვა­ლა, პრე­ცე­დენ­ტე­ბი არ­სე­ბობს, რომ მემ­კვიდ­რე­ო­ბას ზო­გი­ერ­თი გან­ზრახ არ იღებს, რათა ვადა გა­ა­ჭი­ნა­უ­როს. თუ ქო­ნე­ბა იპო­თე­კი­თაა დატ­ვირ­თუ­ლი, ბან­კი ყო­ველ­თვის უზ­რუნ­ველ­ყო­ფი­ლია და ადა­მი­ა­ნის სი­ცო­ცხლეს და გარ­დაც­ვა­ლე­ბას არ­სე­ბი­თი მნიშ­ვნე­ლო­ბა არ აქვს - ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის გა­დახ­დის დრო მოვა და ამ ქო­ნე­ბი­დან ყო­ველ­თვის მო­ი­თხოვს აღ­სრუ­ლე­ბას.

-რა ხდე­ბა იმ შემთხვევაში, როდესაც რამდენიმე მემკვიდრეა, ასევე ისეთ შემთხვევაში, თუ გარდაცვლილს მემკვიდრე საერთოდ არ ჰყავს?

- რო­დე­საც თა­ნა­მემ­კვიდ­რე­ე­ბი არი­ან, პა­სი­ვე­ბიც/ვალ­დე­ბუ­ლე­ბაც მი­ღე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვე­ბის პრო­პორ­ცი­უ­ლად იქ­ნე­ბა გა­ყო­ფი­ლი. იპო­თე­კით დატ­ვირ­თუ­ლი ქო­ნე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში, თუ გარ­დაც­ვლილს მემ­კვიდ­რე არ ჰყავს, ამ შემ­თხვე­ვა­ში კრე­დი­ტორს შე­უძ­ლია, ამ ქო­ნე­ბის სა­ხელ­მწი­ფო სა­ხელ­ზე აღ­რი­ცხვა მო­ი­თხო­ვოს - სა­ხელ­მწი­ფო მემ­კვიდ­რის ად­გილს და­ი­კა­ვებს და კრე­დი­ტო­რი - სა­ხელ­მწი­ფოს სა­ხელ­ზე რე­გის­ტრი­რე­ბუ­ლი იპო­თე­კით დატ­ვირ­თუ­ლი ქო­ნე­ბის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის გზით და­იკ­მა­ყო­ფი­ლებს მო­თხოვ­ნას, ოღონდ ამ შემ­თხვე­ვა­შიც, გას­ტუმ­რე­ბა მი­ღე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვის ფარ­გლებ­ში მოხ­დე­ბა.