რისკები ნასყიდობის ხელშეკრულებაში გამოსყიდვის უფლებით, როგორ არ დაკარგოთ ბინა დაფარული სესხის გამო?

სესხის აღება უძრავი ქონების უზრუნველყოფით, ერთი შეხედვით მარტივი და უსაფრთხო გადაწყვეტილებაა, თუმცა ხშირად მოქალაქეები აწყდებიან ასეთ შემთხვევას: გამსესხებელი სთავაზობს „ნასყიდობის გამოსყიდვის უფლებით“ ხელშეკრულებას, თითქოს ეს იყოს ალტერნატივა იპოთეკისა. რეალურად კი ასეთი გარიგება შესაძლოა გახდეს ქონების დაკარგვის მიზეზი.

სამოქალაქო და ბავშვთა უფლებებში ლიცენზირებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს:

„ნებისმიერი გარიგება, რომელიც ფორმალურად ჩანს ნასყიდობად, მაგრამ რეალურად წარმოადგენს დაფარულ სესხს, შეიცავს მნიშვნელოვან სამართლებრივ რისკებს. ასეთ დროს გარიგების მიზანი არ არის ქონების გადაცემა, არამედ მისი გამოყენება სესხის უზრუნველყოფად, თუმცა ნასყიდობის გამოსყიდვის ფორმა მნიშვნელოვნად განსხვავდება იპოთეკისგან და ხშირად მესაკუთრისთვის საზიანოდ სრულდება.“

რა განსხვავებაა იპოთეკასა და ნასყიდობის გამოსყიდვის უფლებით შორის?
იპოთეკური ხელშეკრულებისას თქვენი ქონება რჩება საკუთრებაში, ხოლო კრედიტორი მხოლოდ უზრუნველყოფის უფლებით სარგებლობს. თუ თანხას დროულად ვერ დააბრუნებთ, ქონება რეალიზდება, გამსესხებელი იღებს თავის თანხას და ნარჩენი თანხა ბრუნდება თქვენთან.

ნასყიდობის გამოსყიდვის უფლებით კი, თქვენ ფორმალურად ყიდით ქონებას. თუ დათქმულ ვადაში ვერ მოახერხებთ გამოსყიდვას, ქონება საბოლოოდ გადადის ახალ მფლობელზე თქვენ კი კარგავთ როგორც საკუთრებას, ასევე რეალიზაციიდან ნარჩენი თანხის მიღების უფლებასაც.

პრაქტიკული მაგალითი: ვთქვათ, თქვენი ბინა ღირს 50,000 დოლარი, ხოლო თქვენ გჭირდებათ 20,000 დოლარი სესხად. თუ გააფორმებთ ნასყიდობის ხელშეკრულებას გამოსყიდვის უფლებით, ფორმალურად გაყიდით ბინას 20,000 დოლარად და მხოლოდ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში შეძლებთ მის უკან გამოსყიდვას.

მაგრამ თუ ერთი დღითაც დააგვიანებთ, ქონება სრულად ეკუთვნის მყიდველს და თქვენ ვეღარ მოითხოვთ მის დაბრუნებას.

იპოთეკის შემთხვევაში კი, ბინის გაყიდვის შემდეგ კრედიტორი იღებს 20,000 დოლარს, ხოლო დარჩენილი თანხა 30,000 დოლარი ბრუნდება თქვენთან. სწორედ ესაა ძირითადი სამართლებრივი განსხვავება და მთავარი რისკი.

რისკები და სამართლებრივი შედეგები

• ქონება ფორმალურად გაყიდულია, ამიტომ სესხის დაბრუნების შემთხვევაშიც კი, თუ ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს ზუსტ გამოსყიდვის წესს, გამსესხებელი შესაძლოა უარს იტყვის ქონების დაბრუნებაზე.
• ასეთი გარიგება ხშირად იწვევს სასამართლო დავებს, რადგან მხარეები ვერ ამტკიცებენ, რომ ნასყიდობის მიზანი იყო სესხის უზრუნველყოფა.
• მესაკუთრე კარგავს უფლებას ქონების რეალიზაციიდან დარჩენილი თანხის მოთხოვნაზე.

რა უნდა გააკეთოთ ადვოკატის რჩევა, ნათია ნაკაშიძე განმარტავს:

„თუ სესხს იღებთ და გარიგება შეეხება ქონებას, აუცილებლად მიმართეთ იურისტს/ადვოკატს ხელშეკრულების გაფორმებამდე. იურისტი/ადვოკატს დაგეხმარებათ განსაზღვროთ გამოსყიდვის მექანიზმი და ჩაწეროთ ყველა პირობა - თანხის დაბრუნების ვადა, პროცედურა და საკუთრების აღდგენის გზა. საუკეთესო სამართლებრივი ფორმაა იპოთეკური ხელშეკრულება, რომელიც გამჭვირვალე და დაცული მექანიზმია“

თუ გსურთ დაიცვათ თქვენი საკუთრება და თავიდან აიცილოთ ქონების დაკარგვის რისკი, ყოველთვის გამოიყენეთ იურისტის მომსახურება და მოერიდეთ ნასყიდობის ფორმით დაფარულ სესხებს.