თვალთმაქცური და მოჩვენებითი გარიგებები

ქართულ რეალობაში ხშირია შემთხვევები, როდესაც გარკვეული ვალდებულებების თავიდანა აცილების მიზნით ან მომავალი ,,საფრთხეებისაგან“ თავის დასაცავად ვდებთ ისეთ გარიგებებს, რომლებიც არ შეესაბამება რეალურ ვითარებას, ანუ ფორმალურად კი გამართულია ხელშეკრულება, მაგრამ შინაარსობრივად არა, კერძოდ, გარიგება არ შეესაბამება მხარეთა რეალურ (ნამდვილ) ნებას. რეალურად მხარეებს არ სურთ მსგავსი ურთიერთობის წარმოშობა, ან სურთ, მაგრამ განსხვავებული მოცემულობებით და პირობებით.

ამის უამრავი მაგალითის მოყვანა შეგვიძლია ქართული პრაქტიკიდან, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ალბათ არის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, რომელიც იდება ერთი მხრივ გამსესხებელსა და მეორე მხრივ მსესხებელს შორის, თუმცა რეალურად მათ შორის იდება სესხის ხელშეკრულება, რომლის უზრუნველსაყოფადაც გამსესხებლის საკუთრებაში ,,დროებით“ გადადის მსესხებლის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. ასეთი ხელშეკრულება სამართლებრივად ითვლება თვალთმაქცურ გარიგებად, რადგან რეალურად მხარეების მიზანი არაა უძრავი ქონების გაყიდვა ან ყიდვა, არამედ თანხის გასესხება.

ასევე ხშირია შემთხვევები, როდესაც ოჯახის წევრებს შორის იდება მოჩვენებითი ან თვალთმაქცური გარიგებები, რომლის მიზანია ოჯახის სხვა წევრის მხრიდან მომავალში პოტენციური დავისგან თავის არიდება, რაც ძალიან დიდი შეცდომაა. ასეთ დროს დებენ ვითომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც ერთი მხარე ვითომ ყიდის, ხოლო მეორე ვითომ ყიდულობს უძრავ ქონებას, ზოგჯერ ,,სიმბოლურ თანხად”, რეალურად კი თანხის გადახდა არ ხდება, ანუ საკუთრებაში გადაცემა ხდება უსასყიდლოდ, ამას ეწოდება თვალთმაქცური გარიგება. ასეთ დროს მხარეებს ჰგონიათ რომ ჩუქებით გადაცემის შემთხვევაში, უფრო მეტი ,,რისკი“ და ,,საფრთხეა“, რომ გაჩუქებული ქონება ,,დაიბრუნოს“ მჩუქებელმა, ან დავის შემთხვევაში ოჯახის წევრმა, რაც ასე არაა.

სამართალში ყოველთვის ენიჭება დიდი მნიშვნელობა მხარეთა ნამდვილ (რეალურ) ნებას, თუ მხარეს სურს რომ მის საკუთრებაში არსებული ქონება აჩუქოს ერთ-ერთ ოჯახის წევრს, ან თუნდაც სრულიად უცხოს, ეს მისი ნამდვილი ნებაა და ამაში ვერავინ ვერ შეედავება, ამიტომ ვითომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებით ვერც ,,მყარად“ იქნება და ვერც მშვიდად, რადგან ასეთი ხელშეკრულების გაუქმების ალბათობა უფრო დიდია, ვიდრე რეალური (ნამდვილი) გარიგების.