ემიგრაციაში გატარებული წლები და ძველი საბანკო ვალები – შესაძლებელია თუ არა მათი განულება

საქართველოს მოქალაქეების დიდი ნაწილი წლების განმავლობაში იმყოფება ემიგრაციაში და მხოლოდ დაბრუნების გადაწყვეტილების მიღებისას აწყდება ძველ ფინანსურ ვალდებულებებს. განსაკუთრებით მწვავედ დგას კითხვა იმ შემთხვევაში, როდესაც ემიგრანტს წასვლამდე დარჩა საბანკო ვალები, არ ყოფილა რეგისტრირებული მისამართზე და ათი ან მეტი წლის განმავლობაში არ ჰქონია ბანკთან ან სახელმწიფო ორგანოებთან ურთიერთობა. ასეთ დროს ბუნებრივად ჩნდება კითხვა - შესაძლებელია თუ არა ძველი ვალების სამართლებრივი გზით გაუქმება.

ვალის ავტომატური განულება მხოლოდ დროის გასვლის გამო არ ხდება. თუმცა, საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს მოთხოვნის ხანდაზმულობის ინსტიტუტს, რომელიც გარკვეულ პირობებში მსესხებელს აძლევს შესაძლებლობას თავი დაიცვას მოძველებული მოთხოვნებისგან. გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება იმას, განახორციელა თუ არა ბანკმა ან სხვა კრედიტორმა სამართლებრივი ნაბიჯები ვალის ამოსაღებად.

პირველ რიგში აუცილებელია გაირკვეს, მიმდინარეობდა თუ არა თქვენ მიმართ სასამართლო დავა ან ხომ არ არის აღსრულების ეროვნულ ბიუროში დაწყებული სააღსრულებო წარმოება. თუ კრედიტორმა დროულად მიმართა სასამართლოს და არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან მოქმედი სააღსრულებო საქმე, ვალის ხანდაზმულობაზე საუბარი, როგორც წესი, საფუძველს მოკლებულია.

სრულიად განსხვავებული ვითარებაა მაშინ, როდესაც არც სასამართლოში ყოფილა წარმოებული საქმე და არც აღსრულების ეროვნულ ბიუროშია რეგისტრირებული სააღსრულებო წარმოება. ასეთ შემთხვევაში მსესხებელს უფლება აქვს თავად მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს სესხის მოთხოვნის ხანდაზმულად ცნობა. სასამართლო ამ დროს აფასებს, რამდენი დრო გავიდა ვალის წარმოშობიდან, ჰქონდა თუ არა კრედიტორს რეალური შესაძლებლობა თავისი უფლების განხორციელების და შეწყდა თუ არა ხანდაზმულობის ვადა რაიმე სამართლებრივი მოქმედებით.

მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ ხანდაზმულობა ავტომატურად არ მოქმედებს. თუ მსესხებელი თავად არ დააყენებს ამ საკითხს სასამართლოში, ვალდებულება სამართლებრივად კვლავ ძალაში რჩება. სწორედ ამიტომ, ემიგრაციიდან დაბრუნებამდე ან დაბრუნებისთანავე მიზანშეწონილია თქვენი სამართლებრივი მდგომარეობის სრულყოფილი შემოწმება და სწორი სტრატეგიის დაგეგმვა.

ძველი საბანკო ვალები ყოველთვის არ ნიშნავს ჩაკეტილ კარს საქართველოში დაბრუნებისას. სწორი იურიდიული შეფასება და დროული მოქმედება ხშირად იძლევა შესაძლებლობას, კანონიერად და უსაფრთხოდ გადაწყდეს ის საკითხები, რომლებიც წლების განმავლობაში მოუგვარებლად რჩებოდა.