ფსიქიკური მდგომარეობა და საბანკო სესხი – შესაძლებელია თუ არა ვალის გაუქმება

საბანკო ვალდებულებების შეუსრულებლობისას ხშირად ვრცელდება მცდარი ინფორმაცია, თითქოს ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მკურნალობა ავტომატურად ათავისუფლებს მსესხებელს სესხის დაბრუნების ვალდებულებისგან. რეალურად, ეს საკითხი გაცილებით რთულია და მკაცრად რეგულირდება კანონით. არასწორი მოლოდინები კი ხშირად კიდევ უფრო ამძიმებს მსესხებლის სამართლებრივ მდგომარეობას.

საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობა სესხის ხელშეკრულებას მიიჩნევს სრულფასოვან სამართლებრივ აქტად, რომელიც სავალდებულოა ორივე მხარისთვის. მხოლოდ ის გარემოება, რომ პირს ხელშეკრულების დადების შემდეგ დაუდგინდა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემა ან გარკვეული პერიოდი იმყოფებოდა ფსიქიატრიულ მკურნალობაზე, არ წარმოადგენს ვალის გაუქმების საფუძველს.

კრიტიკული მნიშვნელობა ენიჭება ერთ კონკრეტულ მომენტს - რა ფსიქოლოგიური მდგომარეობა ჰქონდა მსესხებელს სესხის ხელშეკრულების დადების დროს. თუ დადასტურდება, რომ იმ მომენტში პირის ფსიქიკური მდგომარეობა არ აძლევდა საშუალებას, სრულად გაეაზრებინა საკუთარი ქმედება, გადაწყვეტილების შედეგები და ფინანსური ვალდებულებების მოცულობა, შესაძლოა წარმოიშვას ხელშეკრულების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

ასეთი შედეგი ავტომატურად არ დგება. აუცილებელია სასამართლოსთვის მიმართვა, შესაბამისი სამედიცინო დოკუმენტაციის, ექსპერტიზის და სხვა მტკიცებულებების წარმოდგენა. მხოლოდ სასამართლოს შეუძლია დაადგინოს, არსებობდა თუ არა ხელშეკრულების დადებისას ისეთი მდგომარეობა, რომელიც გამორიცხავდა პირის ნებელობით და გაცნობიერებულ გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, მხოლოდ სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე შეიძლება სესხის ხელშეკრულება გამოცხადდეს ბათილად.

მნიშვნელოვანია ხაზგასმით აღინიშნოს, რომ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა გამონაკლის შემთხვევად მიიჩნევა და მტკიცების მაღალი სტანდარტი აქვს. ბანკები მსგავს დავებში აქტიურად იცავენ საკუთარ პოზიციას, რის გამოც თითოეული საქმე საჭიროებს პროფესიონალურ იურიდიულ ანალიზს და სწორად შერჩეულ სტრატეგიას.

ფსიქიკური ჯანმრთელობის საკითხების გამოყენება სესხისგან თავის არიდების არასწორ მცდელობად შესაძლოა სერიოზული სამართლებრივი რისკების შემცველი იყოს. ამიტომ, მსგავსი ნაბიჯების გადადგმამდე კრიტიკულად მნიშვნელოვანია რეალური სამართლებრივი მდგომარეობის შეფასება და კვალიფიციურ იურისტთან კონსულტაცია.