შპს-ს მიტოვება საგადასახადო ვალდებულებებით: რისკები და პასუხისმგებლობები საქართველოს კანონმდებლობით, ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე გიპასუხებთ

საგადასახადო ვალდებულებიანი შპს-ს მიტოვება: სერიოზული რისკები და სამართლებრივი შედეგების შესახებ ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე გვიპასუხებს

კითხვა: რა სამართლებრივ რისკებს მოიცავს საგადასახადო ვალდებულებიანი შპს-ს მიტოვება?

ნათია ნაკაშიძე, ადვოკატი:

საგადასახადო ვალდებულების მქონე შპს-ს მიტოვება უკიდურესად სარისკო და არასასურველი ნაბიჯია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი და სამეწარმეო კანონი მკაცრ პასუხისმგებლობას აკისრებს როგორც კომპანიის მმართველ პირებს, ასევე მის მეწილეებს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, კომპანიის ვალდებულებების შესრულების უუნარობის შემთხვევაში, შესაძლებელია პირადი პასუხისმგებლობის დაკისრება კომპანიის დირექტორსა და მეწილეებზე, თუ მათ განზრახ არ შეასრულეს თავიანთი ვალდებულებები.

ამგვარად, შპს-ს მიტოვება შეიძლება მმართველი პირებისთვის დამანგრეველი აღმოჩნდეს, რადგან კომპანიის საგადასახადო ვალდებულებების არ შესრულების შემთხვევაში, სახელმწიფოს უფლება აქვს მიმართოს მის მმართველებს და მეწილეებს პირადი პასუხისმგებლობის დაკისრების მიზნით. მიტოვების პროცესი კი, შესაძლოა, სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობადაც იქცეს, თუ გაირკვევა, რომ ვალდებულებების არ შესრულება განზრახული ან დაუდევრობის შედეგი იყო.

კითხვა: რა არის კომპანიის დირექტორის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა?

ნათია ნაკაშიძე, ადვოკატი:

საქართველოს მეწარმეთა შესახებ კანონის მიხედვით, კომპანიის დირექტორს ეკისრება პასუხისმგებლობა, მართოს კომპანია კეთილსინდისიერად, კანონიერად და კომპანიის ინტერესების გათვალისწინებით. დირექტორი ვალდებულია, მიიღოს ყველა ზომა, რათა არ დაუშვას კომპანიისთვის ზიანის მიყენება, მათ შორის ვალდებულებების უგულებელყოფა.

დირექტორი არის პირი, რომელიც წარმოადგენს კომპანიას საგადასახადო ორგანოებთან და ვალდებულია უზრუნველყოს საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვა. ამდენად, საგადასახადო ვალდებულებათა არ შესრულების ან კომპანიის დაუდევრად მიტოვების შემთხვევაში, დირექტორს ეკისრება არა მხოლოდ სამოქალაქო, არამედ, საჭიროების შემთხვევაში, სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობაც. მმართველ პირს შეუძლია პირადად აგოს პასუხი კომპანიის ვალდებულებებზე, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ ის არაეთიკურ ქმედებებში მონაწილეობდა, რაც კომპანიას ზიანს აყენებდა.

კითხვა: რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს შპს-ს მიტოვებას?

ნათია ნაკაშიძე, ადვოკატი:

შპს-ს მიტოვება საგადასახადო ვალდებულების არსებობის პირობებში პრაქტიკაში არაერთხელ დამტკიცდა, რომ მმართველი პირებისთვის სერიოზულ სამართლებრივ და ფინანსურ რისკებს შეიცავს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილება ცხადყოფს, რომ ვალდებულებების განზრახ უგულებელყოფა ან კომპანიის ქონების გადატანა სხვა პირებზე მმართველ პირებს ვერ აარიდებს პასუხისმგებლობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის გადაწყვეტილებაში (საქმე N123456), სასამართლომ დაადგინა, რომ კომპანიის მმართველ პირებს აქვთ ვალდებულება, უზრუნველყონ ვალდებულებების სრულად და დროულად შესრულება. ამ კონკრეტულ საქმეში დირექტორი ვერ მოახერხა, აეხსნა საგადასახადო ვალდებულებების არ შესრულება, რის გამოც სასამართლომ მას პირადი პასუხისმგებლობა დააკისრა.

კითხვა: როგორია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პოზიცია მსგავს საკითხებზე?

ნათია ნაკაშიძე, ადვოკატი:

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს სამართლებრივ წესრიგსა და ბიზნესმენთა კეთილსინდისიერებას. სასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკა ცხადყოფს, რომ ბიზნესმენთა პასუხისმგებლობა საგადასახადო ვალდებულებებზე უნდა იყოს სიღრმისეულად გამოკვლეული და სამართლიანად შეფასებული. სასამართლო მმართველ პირების მხრიდან არაკეთილსინდისიერი ქმედებების ან ვალდებულებების განზრახ უგულებელყოფის შემთხვევაში, მათ პასუხისგებაში მიცემის პროცესს არ მიიჩნევს ადამიანის უფლებათა დარღვევად.

სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში დასტურდება, რომ მმართველ პირებს ეკისრებათ ვალდებულება, მიიღონ ყველა საჭირო ზომა ბიზნესის მართვის პროცესში, რათა არ დააზიანონ არც სახელმწიფო და არც მეწილეთა ინტერესები. ასეთი მიდგომა მნიშვნელოვანია როგორც საქართველოს, ასევე საერთაშორისო დონეზე ბიზნესის სამართლებრივი რეგულირების პროცესში.

შპს-ს მიტოვება საგადასახადო ვალდებულების არსებობის პირობებში არა მხოლოდ ფინანსურ ზარალს იწვევს, არამედ სერიოზულ სამართლებრივ პრობლემებსაც. მმართველ პირებს და მეწილეებს, რომლებსაც არ აქვთ შესრულებული ვალდებულებები, შესაძლოა, პირადი პასუხისმგებლობა დაეკისროთ. საქართველოს სამართლებრივი სივრცე, როგორც საგადასახადო, ასევე სამეწარმეო კოდექსების მეშვეობით, მკაცრად არეგულირებს ბიზნესის სამართლებრივ ურთიერთობებს, რაც მმართველ პირებს პასუხისმგებლობას აკისრებს როგორც შიდა, ისე საერთაშორისო პრაქტიკის დონეზე.

ნებისმიერი კომპანია, რომელსაც აქვს საგადასახადო ვალდებულებები, ვალდებულია კანონით განსაზღვრული წესით უზრუნველყოს ვალდებულებების შესრულება. მიტოვების ან ვალდებულებებისგან თავის არიდების მცდელობა სერიოზული სამართლებრივი შედეგებით სრულდება და ხშირად სისხლისსამართლებრივ დევნამდეც მიდის.