ბავშვთა საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება საქართველოში, რა უნდა იცოდეს თითოეულმა მშობელმა?

ბავშვის უფლებების დაცვა თანამედროვე სამართლებრივი სისტემის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია. საქართველოს კანონმდებლობა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებთან სრულ თანხვედრაში, უზრუნველყოფს არასრულწლოვანთა როგორც საკუთრების, ისე მემკვიდრეობის უფლებების სრულფასოვან დაცვას.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს : რა უფლებები აქვს ბავშვს ქონებასთან და მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით, როგორ ხდება მათი მართვა და რა შეზღუდვები მოქმედებს მშობლებისთვის

რა არის ბავშვის სამართლებრივი სტატუსი? „ბავშვის უფლებების შესახებ კონვენციის“ მიხედვით:

➡️ ბავშვად ითვლება ნებისმიერი პირი 18 წლამდე

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად:

✔️ პირის უფლებაუნარიანობა წარმოიშობა დაბადებისთანავე
✔️ მემკვიდრედ ყოფნის უფლება - ჩასახვისთანავე
✔️ ამ უფლების ჩამორთმევა დაუშვებელია

ეს ნიშნავს, რომ ბავშვს აქვს სამართლებრივი შესაძლებლობა იყოს ქონების მესაკუთრე და მემკვიდრე.

შეუძლია თუ არა ბავშვს ქონების ფლობა? დიახ, ბავშვს სრულად აქვს უფლება ფლობდეს ქონებას. ბავშვის საკუთრების უფლება შეიძლება წარმოიშვას:

• ჩუქების გზით
• ნასყიდობით
• მემკვიდრეობით

ქონება რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში, ხოლო გარიგებაში ბავშვი მონაწილეობს მისი კანონიერი წარმომადგენლის (მშობლის) მეშვეობით.

✔️ ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს:

• უძრავი ქონება
• ფულადი სახსრები (ანაბრები ბანკში)
• წილობრივი საკუთრება

რა შეიცვალა ბავშვის უფლებათა კოდექსის შემდეგ? 2020 წლიდან მნიშვნელოვანი ცვლილებები განხორციელდა:

❗ მშობლებს აღარ შეუძლიათ ბავშვის ქონების თავისუფლად განკარგვა სასამართლოს გარეშე

ეს ნიშნავს, რომ:

➡️ ბავშვის ქონების გაყიდვა
➡️ დატვირთვა (ვალდებულებით)
➡️ ან ფულადი სახსრების გამოყენება

შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით

როგორ იღებს სასამართლო გადაწყვეტილებას? სასამართლო ამოწმებს:

✔️ ემსახურება თუ არა გადაწყვეტილება ბავშვის საუკეთესო ინტერესს
✔️ მიიღებს თუ არა ბავშვი უკეთეს ქონებას
✔️ ან იქნება თუ არა დაცული მისი ფინანსური ინტერესები

სასამართლო უარს იტყვის, თუ დარწმუნებული არ იქნება, რომ ბავშვი არ დაზარალდება

ვინ იღებს მონაწილეობს ასეთ საქმეებში? ბავშვის ინტერესების დასაცავად პროცესში ერთვებიან:

• მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო
• იურიდიული დახმარების სამსახური
• ბავშვის ადვოკატი

ზოგ შემთხვევაში სასამართლო უსმენს თავად ბავშვსაც, თუ მისი ასაკი და განვითარების დონე ამის საშუალებას იძლევა.

რა ხდება წილობრივი საკუთრების შემთხვევაში? თუ ბავშვს აქვს ქონების წილი (მაგალითად 1/3):

➡️ სრულწლოვან მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს ქონების გაყიდვა, მაგრამ:

✔️ სასამართლო ავალდებულებს, რომ ბავშვის წილის თანხა ჩაირიცხოს მის ანგარიშზე
✔️ თანხის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით

ბავშვის მემკვიდრეობის უფლება - არასრულწლოვანი სრულუფლებიანი მემკვიდრეა.

✔️ მემკვიდრეობის უფლება წარმოიშობა ჩასახვისთანავე
✔️ მისი რეალიზება დამოკიდებულია დაბადებაზე

ბავშვი შეიძლება იყოს მემკვიდრე:

• კანონით
• ანდერძით

ვინ არიან პირველი რიგის მემკვიდრეები? პირველი რიგის მემკვიდრეებად ითვლებიან:

✔️ შვილები (მათ შორის გარდაცვალების შემდეგ დაბადებული)
✔️ მეუღლე
✔️ მშობლები

ბავშვი ყოველთვის დაცულია როგორც მემკვიდრე

ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვის უფლებები, მნიშვნელოვანია:

✔️ ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვს აქვს მემკვიდრეობის სრული უფლება, თუ:

• მამობა აღიარებულია
• ან დადგენილია სასამართლოს მიერ

ნაშვილები ბავშვი

✔️ ნაშვილები ბავშვი სრულად გათანაბრებულია ბიოლოგიურ შვილთან
✔️ აქვს იგივე მემკვიდრეობის უფლებები

შვილიშვილების მემკვიდრეობა - შვილიშვილებიც შეიძლება იყვნენ პირველი რიგის მემკვიდრეები, თუ:

➡️ მათი მშობელი (მამკვიდრებლის შვილი) გარდაცვლილია

ამ შემთხვევაში ისინი იღებენ იმ წილს, რაც მათ მშობელს ეკუთვნოდა.

ანდერძი და ბავშვები - ანდერძით:

✔️ ბავშვი შეიძლება პირდაპირ დასახელდეს მემკვიდრედ
✔️ შეიძლება მემკვიდრე იყოს შვილიშვილი

პრაქტიკაში ხშირად: პაპა-ბებია ქონებას უტოვებენ არასრულწლოვან შვილიშვილებს

ბავშვის საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება საქართველოში ძლიერად არის დაცული. მიუხედავად იმისა, რომ მშობლების უფლებები გარკვეულწილად შეზღუდულია ქონების მართვაში, ეს შეზღუდვები მიმართულია ერთი მთავარი მიზნისკენ - ბავშვის საუკეთესო ინტერესების დაცვა.