ბავშვის / არასრულწლოვანის ბინის გასხვისება

კითხვა: ბავშვი ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად არის ბინის მესაკუთრე, ვაპირებთ გაყიდვას და სხვა ბინის შეძენას. მითხრეს, რომ ამას ვერ გავაკეთებ სასამართლოს გარეშე, იქნებ ამიხსნათ, შემიძლია თუ არა განვკარგო არასრულწლოვნის ქონება და საერთოდ რა უფლებები აქვთ არასრულწლოვნებს?

შესაძლებელია თუ არა არასრულწლოვნის ქონების გაყიდვა მშობლის მიერ სასამართლოს გარეშე?

პასუხი: არა. მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, არასრულწლოვნის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისება შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს თანხმობით. ამგვარად, მშობლის სურვილი ან საჭიროება ვერ შეცვლის იმ სამართლებრივ მექანიზმს, რომელიც ბავშვთა უფლებების დაცვას ემსახურება.

კითხვა: აქვს თუ არა არასრულწლოვანს საკუთრების უფლება?

პასუხი: დიახ. არასრულწლოვანებს აქვთ საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება, ისევე როგორც სრულწლოვან პირებს. ამ უფლების რეალიზება ხორციელდება მათი კანონიერი წარმომადგენლების, ძირითადად მშობლების, მეშვეობით.

კითხვა: ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა ბავშვის სახელით ქონებრივ გარიგებებზე?

პასუხი: ბავშვის კანონიერ წარმომადგენლებად მოიაზრებიან მისი მშობლები, რომლებიც ბავშვის ინტერესების დასაცავად უფლების ფარგლებში მოქმედებენ განსაკუთრებული რწმუნებულების გარეშე.

კითხვა: რა რეგულაციებია გათვალისწინებული ბავშვთა უფლებების კოდექსში?

პასუხი: 2019 წელს მიღებული ბავშვთა უფლებათა კოდექსი განმარტავს, რომ არასრულწლოვანს, ასაკისა და განვითარების შესაბამისი დონიდან გამომდინარე, შეუძლია ქონებრივი გარიგებების დადება მშობლის მონაწილეობით. ბავშვს ასევე შეუძლია ისარგებლოს ფულადი თანხებით ან ბარათით, ყოველდღიური საჭიროებების დასაფარად ამ თანხის ოდენობას მშობელი განსაზღვრავს.

კითხვა: რა არის ბავშვის „საუკეთესო ინტერესი“ და ვინ აფასებს მას?

პასუხი: ბავშვის საუკეთესო ინტერესში იგულისხმება ისეთი ღირებულებები და საჭიროებები, როგორიცაა:

ა) ჯანმრთელობა და განვითარება

ბ) განათლება

გ) უსაფრთხოება

დ) კეთილდღეობა

ე) ზნეობრივი და საზოგადოებრივი სტაბილურობა

მშობელი ვალდებულია ეს გადაწყვეტილება მიიღოს ბავშვის ინდივიდუალური მახასიათებლების, მისი მოსაზრებების და შესაბამისი კანონმდებლობის გათვალისწინებით.

კითხვა: როგორ განისაზღვრება ქონების „განკარგვა“?

პასუხი: განკარგვა ნიშნავს ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემას სხვა პირზე. მაგალითად:

ა) ქონების გაყიდვა

ბ) გაჩუქება

გ) გადაცვლა

ამასთან, ქონების დაგირავება ან გაქირავება, როგორც წესი, განკარგვად არ ითვლება და მშობელს შეუძლია იმოქმედოს სასამართლოს გარეშე, თუ ეს არ გულისხმობს საკუთრების დაკარგვას.

კითხვა: რა ნორმა ადგენს სასამართლოს თანხმობის აუცილებლობას?

პასუხი: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი განსაზღვრავს, რომ ბავშვის უძრავი ქონების ან 1,000 ლარზე მეტი ღირებულების მოძრავი ქონების გასხვისება დასაშვებია მხოლოდ ბავშვის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე, და თანაც — სასამართლოს თანხმობით.

კითხვა: როგორ შეიძლება მიიღოს მშობელმა სასამართლოს თანხმობა?

პასუხი: სასამართლოს გზით, მან უნდა ასახოს:

ა) ბავშვის საკუთრებაში არსებული ქონება

ბ) გასხვისების მიზანი

გ) მიღებული თანხის გამოყენების გეგმა

დ) მტკიცებულებები (მაგ. ახალი ბინის ყიდვის საჭიროება, ბავშვის საჭიროებები და ა.შ.)

კითხვა: როგორ აფასებს სასამართლო ბავშვის ინტერესებს?

პასუხი: სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგზე:

ა) ქონების გაყიდვის მიზანშეწონილობა

ბ) ბავშვის საცხოვრებელი და მატერიალური პირობების გაუმჯობესება

გ) აღებული თანხის მიზნობრივი გამოყენება

დ) მტკიცებულებების სიზუსტე და დასაბუთებულობა

თუ მოსამართლე დარწმუნდება, რომ გარიგება ემსახურება ბავშვის რეალურ კეთილდღეობას, ის გასცემს თანხმობას.