ვიდეოკამერის დაყენება გზაზე - კანონიერია თუ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის დარღვევაა?

ქალაქგარეთ დასახლებულ პუქტში კამერის დაყენება - რა უნდა იცოდეთ სანამ ვიდეოთვალს დაამონტაჟებთ? აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით ისაუბრებს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სერტიფირებული ოპერატორი და ადვოკატი ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე.

დღეს ტექნოლოგიების სწრაფი განვითარება საშუალებას გვაძლევს საკუთარი საკუთრება დავიცვათ უსაფრთხოების სისტემებით, თუმცა ხშირად მოქალაქეები ვერ აცნობიერებენ, რომ კამერის დაყენება ზოგჯერ შეიძლება კანონის დარღვევად ჩაითვალოს.

შეკითხვა: სოფლის ერთ-ერთ ქუჩაზე ერთმა მოქალაქემ დააყენა ვიდეოკამერა, რომელიც აფიქსირებს მთელ ქუჩას - ქუჩის ბოლოდან მის სახლამდე. ჩნდება კითხვა: აქვს თუ არა მას ამის უფლება სხვა მცხოვრებთა თანხმობის გარეშე?

პასუხი: საქართველოს „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის თანახმად, პირად მონაცემად ითვლება ნებისმიერი ინფორმაცია, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელია კონკრეტული პირის იდენტიფიცირება პირდაპირ ან არაპირდაპირ. ვიდეოჩანაწერში ადამიანის სახის ამოცნობა, გადაადგილების დაფიქსირება ან ქცევის მონიტორინგი უკვე წარმოადგენს პირადი მონაცემის დამუშავებას.

კანონის შესაბამისად, მონაცემთა დამუშავება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როცა ეს ხდება კანონიერად, სამართლიანად და მიზანმიმართულად.

თუ ვიდეოკამერა ფიქსირებს მხოლოდ საკუთარი ეზოს, სახლის შესასვლელის ან საკუთრების შიდა ტერიტორიის კადრებს, ეს მოქმედება კანონის ფარგლებშია.

თუმცა, თუ კამერა იღებს საზოგადოებრივ ტერიტორიას - ქუჩას, ტროტუარს ან ადგილს, სადაც გადაადგილდებიან სხვა პირები - ეს უკვე ნიშნავს მესამე პირების მონაცემთა დამუშავებას მათი თანხმობის გარეშე. ასეთ შემთხვევაში, მოქალაქე არღვევს კანონს.

მეზობლის თანხმობა საკმარისია? - არა. ორი მეზობლის თანხმობა არ იძლევა უფლებას იმოქმედოს მთელი ქუჩის მცხოვრებთა სახელით. ვიდეოკამერის ლინზა ფიქსირებს სხვა ადამიანების ყოველდღიურ გადაადგილებას, რაც ავტომატურად გულისხმობს მათი პირადი ცხოვრების დარღვევას.

ამიტომ, კამერის დაყენებამდე აუცილებელია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის სამსახურის რეკომენდაციების გათვალისწინება ან შესაბამისი ნებართვის მიღება.

დასაშვებია:

• ვიდეოკამერის გამოყენება საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად საკუთარ ეზოში ან შესასვლელში;

• ჩანაწერის შენახვა მხოლოდ კერძო მიზნებისთვის (არ გასაჯაროება);

დაუშვებელია:

• საზოგადოებრივი ადგილის მონიტორინგი სხვების თანხმობის გარეშე;

• კამერის დაყენება ისე, რომ ის იღებდეს მეზობლის ეზოს, ქუჩას ან ფანჯრებს;

• ჩანაწერების გამოყენება, გავრცელება ან გაზიარება სოციალურ მედიაში.

საქართველოს სასამართლო პრაქტიკაშიც არაერთხელ დადასტურებულა, რომ ვიდეოკამერით მოპოვებული მასალა, რომელიც მესამე პირის თანხმობის გარეშეა გადაღებული, დარღვევად ითვლება და ვერ გამოიყენება მტკიცებულებად.
იურისტები გვირჩევენ, კამერის დაყენებისას ვიფიქროთ არა მხოლოდ უსაფრთხოებაზე, არამედ სხვების პირად სივრცეზეც - რადგან სწორედ ამ ბალანსის დაცვა ქმნის სამართლებრივ სახელმწიფოს.

რომ შევაჯამოთ, ვიდეოკამერის დაყენება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი ხედვის არეალი შემოიფარგლება პირადი საკუთრებით. სხვა ადამიანების თანხმობის გარეშე საზოგადოებრივი სივრცის მონიტორინგი არღვევს კანონს და წარმოადგენს პერსონალურ მონაცემთა უკანონო დამუშავებას. თუ ეჭვი გეპარებათ თქვენი მოქმედების კანონიერებაში, რეკომენდებულია კონსულტაცია უფლებადამცველთან ან სპეციალიზებულ ადვოკატთან.