არასრულწლოვნის სახელზე არსებული ბინის გაყიდვა მშობლის მიერ სასამართლოს გარეშე შესაძლებელია?

არასრულწლოვნის სახელზე არსებული ბინის გაყიდვა მშობლის მიერ სასამართლოს გარეშე შესაძლებელია?

კითხვა:
ბავშვი, ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად, არის ბინის მესაკუთრე. ვაპირებთ უძრავი ქონების გაყიდვას და სხვა ბინის შეძენას. მითხრეს, რომ ამის განხორციელება სასამართლოს ნებართვის გარეშე შეუძლებელია. მითხარით, მართალია თუ არა ეს? და ზოგადად, რა უფლებები აქვთ არასრულწლოვნებს საკუთრებაზე?

პასუხი:
არასრულწლოვნის ქონებრივი უფლებები
საქართველოში ბავშვებს აქვთ იგივე საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლებები, რაც სრულწლოვნებს. მათ ქონებას იცავენ მათი კანონიერი წარმომადგენლები - მშობლები ან მეურვეები, რომლებიც წესით სპეციალური ნებართვის გარეშე მონაწილეობენ გარიგებებში, რომლებიც მიმართულია ბავშვის ინტერესების დასაცავად.

თუმცა არსებობს გამონაკლისი, როცა არასრულწლოვნის ქონების განკარგვა (განსაკუთრებით უძრავი ქონების) საჭიროებს სასამართლოს თანხმობას. სწორედ ეს გამონაკლისი გვაინტერესებს ქვემოთ.

როდის სჭირდება მშობელს სასამართლოს თანხმობა?
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, თუ მშობელი გეგმავს:

არასრულწლოვნის უძრავი ქონების გასხვისებას (მაგ. გაყიდვას),

ან 1,000 ლარზე მეტი ღირებულების მოძრავი ნივთის განკარგვას,

მაშინ ეს შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:

ა) ქმედება ემსახურება ბავშვის საუკეთესო ინტერესს;

ბ) და არსებობს სასამართლოს თანხმობა.

სასამართლოს თანხმობის გარეშე, ბინის გაყიდვა შეუძლებელია, მიუხედავად იმისა, რომ მშობელი თავად მიიჩნევს ამას მიზანშეწონილად.

რა ითვლება ბავშვის “საუკეთესო ინტერესად”?
ბავშვის უფლებათა კოდექსი განსაზღვრავს, რომ ეს არის:

ა) ბავშვის ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაცვა,

ბ) განათლებისა და განვითარების ხელშეწყობა,

გ) უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის უზრუნველყოფა,

დ) საზოგადოებრივი, ზნეობრივი და ეკონომიკური ინტერესების დაცვა.

მშობელმა ასეთი გადაწყვეტილება ბავშვის ასაკის, განვითარების დონისა და საჭიროებების გათვალისწინებით უნდა მიიღოს. თუმცა, მხოლოდ მშობლის გადაწყვეტილება საკმარისი არ არის აუცილებელია, რომ ამას სასამართლოც დაეთანხმოს.

რას ნიშნავს “განკარგვა” პრაქტიკაში?
“განკარგვა” გულისხმობს ქონებაზე საკუთრების უფლების დაკარგვას ან გადაცემას. მაგალითად:

ა) გაყიდვა, გაჩუქება ან გაცვლა - განკარგვის ფორმებია;

ბ) ხოლო ქირავნობა - არ ითვლება განკარგვად და სასამართლოს თანხმობა არ სჭირდება.

თუ ბინის გაყიდვა განიხილება, სადაც ბავშვი მესაკუთრეა - აუცილებელია სასამართლოს თანხმობა, რადგან გაყიდვა განკარგვის აქტია.

რა შემთხვევაში შეიძლება თანხმობის მიღება?
სასამართლო მხოლოდ მაშინ დააკმაყოფილებს მოთხოვნას, თუ დაასკვნის, რომ ქონების გასხვისება:

ა) არ აზიანებს ბავშვის ინტერესს;

ბ) ემსახურება მის რეალურ საჭიროებებს;

გ) იძლევა შესაძლებლობას, ბავშვს ჰქონდეს უკეთესი საცხოვრებელი პირობები ან დაკმაყოფილდეს მნიშვნელოვანი საჭიროებები.

რომ შევაჯამოთ, არასრულწლოვნის ქონების გასხვისება (მაგალითად, ბინის გაყიდვა) შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს თანხმობით. მშობელი ვალდებულია, დაასაბუთოს, რომ ასეთი ქმედება ემსახურება ბავშვის კეთილდღეობას.