არსებობს თუ არა ე.წ. უხელფასო შვებულება

საქართველოს ორგანული კანონის შრომის კოდექსის V თავში აღნიშნულია არაანაზღაურებადი შვებულება. საქართველოს შრომის კოდექსი არ იცნობს ტერმინს უხელფასო შვებულება. აღნიშნული თავი იყოფა ორ ნაწილად პირველი ეხება ანაზღაურებად შვებულებას და მეორე კი არაანაზღაურებად შვებულებას. შრომის კოდექსის კონკრეტული მუხლი შემდეგ დისპოზიციას გვთავაზობს:

შვებულების ხანგრძლივობა, გულისხმობს დასაქმებულს უფლება აქვს, ისარგებლოს ანაზღაურების გარეშე შვებულებით – წელიწადში სულ მცირე 15 კალენდარული დღით. ნორმა უთითებს უხელფასო შვებულების ოდენობას თუ რამდენი დღით შეიძლება დასაქმებულმა ისარგებლოს არაანაზღაურებადი შვებულებით, არ განსაზღვრას მაქსიმუმი რამდენი დღე შეიძლება ისარგებლოს დასაქმებულმა. დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შეუძლიათ გაზარდონ აღნიშნული დღეების რაოდენობა, ანუ 15 კალენდარული დღის ნაცვლად ის შეიძლება შეადგენდეს 24 სამუშაო დღეს ანდა 20 დღეს.

შრომითი ხელშეკრულებით შეიძლება განისაზღვროს ამ მუხლით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული ვადები და პირობები, რომლებიც არ უნდა აუარესებდეს დასაქმებულის მდგომარეობას: განსხვავებული ვადები შეიძლება სახეზე იყოს როცა მაგალითად განისაზღვროს არა წლის განმავლობაში არამედ 6 თვის განმავლობაში ან 3 თვის განმავლობაში მიეცეს პირს შვებულება, რაც შეეხება პირობებს შეიძლება მისი მოთხოვნის უფლების წარმოშობა უფრო მოკლე ვადაში განხორციელდეს კერძოდ არა ორი კვირით ადრე აცნობოს არამედ 3 დღით ადრე და ა.შ. შესაბამისად შესაძლებელია სხვა პირობები განისაზღვროს, რომელიც არ ამცირებს არ ცვლის დასაქმებულის მდგომარეობას ისეთი სახით, რომ კანონისგან მინიჭებული უფლებისგან განსხვავებით დასაქმებულს უფრო „ცუდი მდგომარეობა“ ექმნება.

რაც შეეხება არაანაზღაურებადი შვებულების მიღების წესს, საინტერესოა, რომ აღნიშნულის მხრივ კანონი ისევ მიჯნავს ანაზღაურებად და არანაზღაურებად შვებულებას, კერძოდ ანაზღაურებადის მოთხოვნის უფლების წარმოშობისათვის აუცილებელია 11 თვის ვადის გასვლა და მეორე წესი რომელიც უთითებს, კერძოდ: მუხლი 23. ანაზღაურების გარეშე შვებულების აღებისას დამსაქმებლის წინასწარ გაფრთხილების ვალდებულება ანაზღაურების გარეშე შვებულების აღებისას დასაქმებული ვალდებულია 2 კვირით ადრე გააფრთხილოს დამსაქმებელი შვებულების აღების შესახებ, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც გაფრთხილება შეუძლებელია გადაუდებელი სამედიცინო ან ოჯახური პირობების გამო.

კანონი წინამდებარე შემთხვევაში არაანაზღაურებადის მოთხოვნას დასაშვებად მიიჩნევს ორ კვირიანი გაფრთხილების შემდგომ თუ სახეზე გამონაკლისი ორი პირობა, კერძოდ:

გადაუდებელი სამედიცინო გარემოების დროს - აღნიშნული სახეზეა მაშინ როცა პირი მაგალითად ჯანმრთელობის მხრივ ექმნება უმნიშვნელო პრობლემა მაგრამ არაიმდენად დიდი, რომ დროებით შრომისუუნარობაში გადავიდეს;

ოჯახური პირობების გამო - საკმაოდ ფართო მცნებაა და ის შეიძლება სახეზე მაშინ როცა მაგალითად პირს გარდაეცვლება ოჯახის წევრი ან/და ავადმყოფობს მისი შვილი ან მეუღლე რომლის მიხედვაც აუცილებელია დამსაქმებლის მიერ.

არაანაზღაურებადი შვებულების შემთხვევაში დასაქმებულმა ორი კვირით ადრე უნდა მიმართოს დამსაქმებლს, გარდა იმ შემთხვევისა თუ მისი ნების გამოვლენისგან ანუ ობიექტური სხვა გარემოების გამო არ უწევს უხელფასო შვებულების მოთხოვნა.

დამსაქმებელს არაანაზღაურებად შვებულებაში შეუძლია გაუშვას დასაქმებული რომელიც აუცილებლად მხარეთა შეთანხმებით უნდა გაფორმდეს და არ უნდა აღემატებოდეს 15 კალენდარულ დღეს სხვაგვარი დღეების რაოდენობა ჩაითვლება ბათილად.

რაც შეეხება ე.წ. უხელფასო შვებულებას, ეს ტერმინი არ არსებობს და კანონმდებლობით განსაზღვრულია არაანაზღაურებადი შვებულებით, ხოლო მისი გამოყენება უნდა მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით და არ უნდა აღემატებოდეს 15 კალენდარულ დღეს.

დამატებითი ინფორმაციის მიღების მიზნით დაუკავშირდით საერთაშორისო საადვოკატო კომპანია ,,ნაკაშიძე&პარტნიორები/ Law Office Nakashidze&Partners''-ს.

ვუზრუნველვყობთ თქვენს დაცვას/წარმომადგენლობას: საქართველოსა და იტალიაში ყველა ინსტანციის სასამართლოში;

ადმინისტრაციულ ორგანოებში, საელჩო, საკონსულო, იუსტიციის სახლში და სამინისტროებში;

სამართლებრივი ურთიერთობის რეგულირებას ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან;

სტრასბურგის - ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში;