მემკვიდრეობა ბიტკოინზე და კრიპტოვალუტაზე საქართველოში - როგორ გადავა ციფრული ქონება მემკვიდრეობით (ბიტკოინი, ეთერიუმი, ინვესტიციები და წვდომის პრობლემა)

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს, როგორ რეგულირდება კრიპტოვალუტის მემკვიდრეობა საქართველოში, რა სამართლებრივი საფუძველი არსებობს, როგორია საერთაშორისო პრაქტიკა, რა რისკებია და როგორ შეიძლება ქონება არსებობდეს, მაგრამ მემკვიდრემ ვერ მიიღოს იგი.

თანამედროვე ეკონომიკაში ქონების ცნება მნიშვნელოვნად შეიცვალა. თუ ტრადიციულად მემკვიდრეობა გულისხმობდა ბინას, მიწას, ფულს ან მატერიალურ ნივთებს, დღეს უკვე ციფრული აქტივებიგანსაკუთრებით კრიპტოვალუტაწარმოადგენს რეალურ, ხშირად მაღალ ღირებულებას.

ოჯახებში სულ უფრო ხშირად ჩნდება კითხვა:

ა) რა ხდება, თუ გარდაცვლილს ჰქონდა ბიტკოინი?

ბ) გადადის თუ არა ეს ქონება მემკვიდრეობით?

გ) თუ გადადისროგორ მიიღებს მემკვიდრე მას?

ამ კითხვებზე პასუხი არ არის მხოლოდ სამართლებრივი ეს არის სამართლისა და ტექნოლოგიის ერთობლივი საკითხი.

რა არის კრიპტოვალუტა სამართლებრივი თვალსაზრისით?

კრიპტოვალუტა წარმოადგენს არამატერიალურ, მაგრამ ეკონომიკური ღირებულების მქონე აქტივს, რომელიც ფუნქციონირებს ბლოკჩეინის ტექნოლოგიაზე.

დოქტრინალურად: იგი განიხილება როგორც ქონებრივი უფლება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი: მუხლი 1306 მემკვიდრეობა მოიცავს გარდაცვლილი პირის ქონებასა და ვალდებულებებს, შესაბამისად: კრიპტოვალუტა (Bitcoin, Ethereum) შედის სამკვიდრო მასაში.

რა შეიძლება შევიდეს მემკვიდრეობაში ციფრული აქტივებიდან?

თანამედროვე პრაქტიკაში მემკვიდრეობით გადადის ყველა ფინანსური და ციფრული აქტივი, რომელიც ეკუთვნოდა მამკვიდრებელს. მათ შორის:

✔ ბიტკოინი (Bitcoin)

✔ ეთერიუმი (Ethereum)

✔ სხვა კრიპტოვალუტები

✔ NFT აქტივები

✔ ონლაინ საინვესტიციო ანგარიშები

✔ ფონდები და ტრეიდინგ პლატფორმები

მემკვიდრეობით გადადის ვალდებულებებიც (მაგ. კრედიტი), თუმცა მხოლოდ მიღებული ქონების ფარგლებში.

როგორია საერთაშორისო პრაქტიკა კრიპტოვალუტის მემკვიდრეობაზე?

მსოფლიო პრაქტიკა უკვე მკაფიოდ აღიარებს ციფრულ აქტივებს როგორც მემკვიდრეობით ქონებას.

1) იტალიაში კრიპტოვალუტა აღიარებულია როგორც ქონება და განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა წვდომის უზრუნველყოფას.

2) გერმანია ციფრული აქტივები სრულად გადადის მემკვიდრეობით (Bundesgerichtshof).

3) დიდი ბრიტანეთი კრიპტოვალუტა კლასიფიცირებულია როგორც საკუთრება.

4) აშშ კრიპტოვალუტა მემკვიდრეობით გადადის, თუმცა ხშირია წვდომის დაკარგვის შემთხვევები.

როგორია სასამართლო პრაქტიკა საქართველოში და იტალიაში? ეს შედარება აჩვენებს სამართლის განვითარების დონეს.

იტალიაში:

✔ სპეციალური მიდგომა ციფრულ აქტივებზე

✔ პრაქტიკა ჩამოყალიბებულია

✔ ანდერძში დეტალური რეგულირება

საქართველოში:

✔ ზოგადი ნორმების გამოყენება

✔ პირდაპირი რეგულაციის არარსებობა

✔ პრაქტიკის ფორმირების ეტაპი

ორივე ქვეყანაში კრიპტოვალუტა მემკვიდრეობით ქონებად ითვლება, თუმცა რეგულირების ხარისხი განსხვავებულია.

რა არის კრიპტოვალუტის მემკვიდრეობის მთავარი პრობლემა?

მთავარი პრობლემა არის წვდომა (Access). კრიპტოვალუტა არ ინახება ბანკში, არ არის საჯარო რეესტრში, არ არსებობს ცენტრალური კონტროლი იგი დამოკიდებულია:

✔ private key-ზე

✔ seed phrase-ზე

✔ პაროლებზე

თუ ეს ინფორმაცია არ არსებობს: აქტივი პრაქტიკულად იკარგება.

რა ამბობს სასამართლო პრაქტიკა?

საქართველოში პირდაპირი პრეცედენტი ჯერ არ არსებობს, თუმცა ზოგადი პრინციპი მოქმედებს.

ა) ევროპული კონვენციიების მიხედვით ქონება მოიცავს ყველა ეკონომიკურ ინტერესს

ბ) გერმანიის სასამართლოს მიხედვით: ციფრული ანგარიშები გადადის მემკვიდრეობით

ეს პრინციპი ვრცელდება კრიპტოზე აშშ-ში დაფიქსირდა შემთხვევა, როდესაც პირი ფლობდა მილიონობით დოლარის ბიტკოინს. გარდაცვალების შემდეგ: მემკვიდრეებს ჰქონდათ სამართლებრივი უფლება არ ჰქონდათ წვდომა და ქონება ვერ იქნა მიღებული. სამართალი საკმარისი არ არის საჭიროა წვდომა.

როგორ უნდა იმოქმედოს მემკვიდრემ?

აუცილებელია კომპლექსური მიდგომა. უნდა განხორციელდეს:

✔ აქტივის იდენტიფიკაცია

✔ ციფრული კვალის მოძიება

✔ სამართლებრივი მოთხოვნის ფორმირება

✔ საჭიროების შემთხვევაში სასამართლოს ჩართვა

როგორ ავიცილოთ ასეთი რისკები წინასწარ? ეს არის პრევენციული სამართლის ნაწილი.

რეკომენდაციები:

✔ ანდერძში მითითება

✔ უსაფრთხო წვდომის შენახვა

✔ ინფორმაციის დაცვა

✔ იურიდიული კონსულტაცია

კრიპტოვალუტის მემკვიდრეობაში ყველაზე დიდი საფრთხე არის ის, რომ ქონება არსებობს, მაგრამ ვერ მიიღება. კრიპტოვალუტა წარმოადგენს თანამედროვე მემკვიდრეობის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კომპონენტს. იგი არის ქონება, იგი გადადის მემკვიდრეობით, მაგრამ მისი მიღება დამოკიდებულია წვდომაზე, მემკვიდრეობა დღეს უკვე მოიცავს არა მხოლოდ წარსულს არამედ ციფრულ მომავალსაც.

ნათია ნაკაშიძე, როგორც პრაქტიკოსი ადვოკატი, დაგეხმარებათ:

✔ ციფრული აქტივების სამართლებრივ ანალიზში

✔ მემკვიდრეობის მიღებაში

✔ სამკვიდრო მოწმობის მიღებაში

✔ დავების გადაწყვეტაში

✔ მემკვიდრეობითი უფლებების დაცვაში

თუ თქვენს ოჯახში არსებობს კრიპტოვალუტა მნიშვნელოვანია იმოქმედოთ დროულად და სწორად.