„იურიდიული დახმარების შესახებ“ კანონში ცვლილებას ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა მხარი დაუჭირა

2026 წლის 2 თებერვალს საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა პირველი მოსმენით მხარი დაუჭირა „იურიდიული დახმარების შესახებ“ კანონში შესატან ცვლილებებს, რომლებიც მნიშვნელოვნად გარდაქმნის იურიდიული დახმარების სამსახურის ინსტიტუციურ მოწყობასა და მის ანგარიშვალდებულების მექანიზმებს.

აღნიშნული საკანონმდებლო ინიციატივა მიზნად ისახავს იურიდიული დახმარების სისტემის ეფექტიანობის გაზრდას, მართვის გამჭვირვალობის გაუმჯობესებასა და პასუხისმგებლობის ახალი მოდელის დანერგვას, რაც პირდაპირ უკავშირდება ადამიანის უფლებების დაცვის ხარისხს საქართველოში.

კანონპროექტის მიხედვით, იურიდიული დახმარების სამსახური მომავალში პირდაპირ ანგარიშვალდებული იქნება საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წინაშე. სამსახურის დირექტორი ვალდებული გახდება ყოველწლიურად წარადგინოს ანგარიში წინა წლის საქმიანობის შესახებ, რაც მიზნად ისახავს სახელმწიფო პოლიტიკის ზედამხედველობის გაძლიერებას და შედეგებზე ორიენტირებულ მართვას.

ეს ცვლილება არსებითად ცვლის აქამდე არსებულ ადმინისტრაციულ პრაქტიკას და აჩენს დისკუსიას იურიდიული დახმარების სამსახურის დამოუკიდებლობისა და პოლიტიკური გავლენების შესაძლო რისკებზე.

კანონპროექტით გათვალისწინებულია იურიდიული დახმარების საბჭოს შემადგენლობის შემცირება - ცხრა წევრის ნაცვლად, საბჭო დაკომპლექტდება შვიდი წევრისაგან. ახალი მოდელის მიხედვით საბჭოში შევლენ:

• პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე

• პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე

• იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი

• საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი

• საქართველოს სახალხო დამცველი

• საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის თავმჯდომარე

საბჭოს წევრთა უფლებამოსილება პირდაპირ იქნება დაკავშირებული მათ მიერ დაკავებული თანამდებობების ვადასთან, რაც უზრუნველყოფს საბჭოს დინამიკურ და ინსტიტუციურად აქტიურ შემადგენლობას.

მნიშვნელოვანი სიახლეა ისიც, რომ იურიდიული დახმარების სამსახურის დირექტორის დანიშვნის უფლებამოსილება ენიჭება საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, ხოლო კანდიდატურას წარადგენს იურიდიული დახმარების საბჭო. აღნიშნული ცვლილება მიზნად ისახავს შერჩევის პროცესის ცენტრალიზაციას, თუმცა პარალელურად აჩენს შეკითხვებს ბალანსისა და დამოუკიდებლობის დაცვის შესახებ.

კანონპროექტის განხილვის პროცესში გამოითქვა არაერთი კრიტიკული მოსაზრება, მათ შორის – გენერალური პროკურორის საბჭოს შემადგენლობიდან გამორიცხვის და საბჭოს უფლებამოსილებების იუსტიციის მინისტრისთვის გადაცემის შესახებ. სწორედ ამ რეკომენდაციების გათვალისწინებით, კომიტეტმა საბოლოოდ მხარი დაუჭირა კანონპროექტის პლენარულ სხდომაზე გატანას.

აღნიშნული მიდგომა აჩვენებს, რომ საკანონმდებლო ორგანო ცდილობს დააბალანსოს აღმასრულებელი და საკონსულტაციო რგოლების როლი იურიდიული დახმარების სისტემაში.

კანონპროექტის ინიციატორები არიან პარლამენტის წევრები:
არჩილ გორდულაძე, თორნიკე ჭეიშვილი, ალექსანდრე ტაბატაძე, დავით მათიკაშვილი, რატი იონათამიშვილი, ალუდა ღუდუშაური, თენგიზ შარმანაშვილი, გურამ მაჭარაშვილი და აკაკი ალადაშვილი.

კომიტეტის სხდომაზე, კანონპროექტის განხილვაში მონაწილეობდნენ საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წარმომადგენლები.