პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაცია VS პირადი ცხოვრების საიდუმლო - რა განსხვავებაა

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე, რომელიც სპეციალიზებულია ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეებსა და ბავშვთა უფლებებში,

ავტორი: ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე
სპეციალიზაცია: ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და ბავშვთა უფლებები

პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა წარმოადგენს ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებას - ის არის თავისუფლების, ღირსებისა და უსაფრთხოების საფუძველი. საქართველოს კონსტიტუცია და საერთაშორისო სამართლის ძირითადი დოკუმენტები (ევროპის ადამიანის უფლებათა კონვენცია, გაეროს პაქტები) ამ უფლებას იცავენ. მისი დარღვევა არა მხოლოდ სამართლებრივ, არამედ მორალურ ზიანსაც აყენებს ინდივიდს.

თუმცა, ხშირად ჩნდება კითხვა:
რა განსხვავებაა პირადი ცხოვრების ამსახველ ინფორმაციასა და პირადი ცხოვრების საიდუმლოს შორის?
მიუხედავად იმისა, რომ ეს ორი ცნება ხშირად აიგივებს, სამართლებრივად ისინი არსებითად განსხვავდებიან.

პირადი ცხოვრება გულისხმობს ადამიანის პირად სივრცეს, ურთიერთობებს, გრძნობებსა და ცხოვრებისეულ გარემოებებს. ეს არის ის სივრცე, სადაც ადამიანი თავისუფლად განსაზღვრავს საკუთარ ქცევებს, ურთიერთობებსა და პირადობას საზოგადოების ჩარევის გარეშე.

პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა დაცულია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით, კერძოდ შემდეგი მუხლებით:

• სსკ 157-ე მუხლი – პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან პერსონალური მონაცემების ხელყოფა;

• სსკ 157¹ მუხლი – პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფა;

• სსკ 158-ე მუხლი – კერძო კომუნიკაციის საიდუმლოების დარღვევა;

• სსკ 159-ე მუხლი – პირადი მიმოწერის, სატელეფონო საუბრის ან შეტყობინების საიდუმლოების დარღვევა

2016 წელს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატა 157¹ მუხლი, რომლის მიზანია პირადი ცხოვრების ხელყოფის პრევენცია. ცვლილებამ განსაზღვრა, რომ ამ დანაშაულის არსებობისთვის აღარ არის საჭირო მნიშვნელოვანი ზიანის დადგომა - საკმარისია თვით ქმედება, რომელიც არღვევს პირის პირად საიდუმლოს.
ეს ხაზს უსვამს სახელმწიფოს ინტერესს მოქალაქის კონფიდენციალურობის დაცვის მაქსიმალურად მაღალ დონეზე.

სისხლის სამართლის კოდექსის 157¹ მუხლის მიზნებისთვის, პირადი ცხოვრების საიდუმლო წარმოადგენს იმგვარ ინფორმაციას, რომელიც:

• ეხება პირის რეალურ ცხოვრებას;

• დაფარულია მესამე პირებისგან;

• აქვს მაღალი დაცვის ინტერესი.

მაგალითად, ინტიმური ურთიერთობები, პირადი მიმოწერა, ჯანმრთელობის მდგომარეობა - ეს ყველაფერი წარმოადგენს საიდუმლოს, რომლის გამჟღავნებაც შეიძლება გახდეს დანაშაულებრივი ქმედება, თუკი მოხდა თანხმობის გარეშე.

მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ელემენტია თანხმობა.
თუ პიროვნებამ ნებაყოფლობით გადასცა საკუთარ ინტიმურ ცხოვრებასთან დაკავშირებული მასალა (მაგ., ფოტო ან ვიდეო), მაგრამ არ დაუშვა მისი გავრცელება ან გამოყენება, ასეთი მოქმედება არ წარმოადგენს თანხმობას.

ამგვარი ქმედება - პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონო გამოყენება - უკვე შეიძლება გახდეს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის საფუძველი.

პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაცია და პირადი ცხოვრების საიდუმლო ორივე ასახავს ინდივიდის კონფიდენციალურ სფეროს, თუმცა განსხვავდება მათი სამართლებრივი შეფასება:

საქართველოს კანონმდებლობა მკაფიოდ იცავს ადამიანის პირად სივრცეს - მისი ნებისმიერი დარღვევა არის არა მხოლოდ სამართლებრივი, არამედ მორალური პრობლემა, რომელიც არღვევს ადამიანის ღირსებასა და თავისუფლებას.