შემაკავებელი ორდერი ვერ იცავს მსხვერპლს? - რატომ არის საჭირო უფრო კომპლექსური მიდგომა ძალადობის პრევენციაში

შემაკავებელი ორდერი ერთ-ერთ მთავარ ინსტრუმენტად იქცა ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლაში . თუმცა პრაქტიკა აჩვენებს, რომ მხოლოდ მისი გამოყენება ხშირად საკმარისი არ არის მსხვერპლის დასაცავად.

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე აღნიშნავს, რომ „შემაკავებელი ორდერი მნიშვნელოვანია, მაგრამ მასზე ზედმეტი მოლოდინი არ უნდა გვქონდეს - ის მხოლოდ ერთი რგოლია მსხვერპლის დაცვის მექანიზმების ჯაჭვში.

რა არის შემაკავებელი ორდერი და როგორ მოქმედებს იგი?

შემაკავებელი ორდერი წარმოადგენს სამართლებრივ დოკუმენტს, რომელიც პოლიციის თანამშრომელს აძლევს უფლებას, მოძალადე ჩამოაშოროს მსხვერპლს და შეზღუდოს მისი ფიზიკური ან კომუნიკაციური კონტაქტი. თუმცა, ნათია ნაკაშიძის თქმით, ეს მექანიზმი ყველაზე ეფექტიანად მუშაობს მაშინ, როდესაც ძალადობა დაბალი ინტენსივობისაა და საფრთხე უშუალო არ არის.

თუ არსებობს რეალური რისკი სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის დაზიანებისა, მხოლოდ ორდერი ვერ უზრუნველყოფს სათანადო დაცვას.

ადვოკატი ხაზს უსვამს, რომ ყოველი ძალადობის შემთხვევა ინდივიდუალურია და ერთნაირი მიდგომა ყველა სიტუაციაში არ გამართლდება: “პოლიციელმაც უნდა შეაფასოს კონკრეტული რისკები და შესაბამისი ზომები მიიღოს.“

ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ პოლიციის თანამშრომელი არ დაკმაყოფილდეს მხოლოდორდერის გაცემით - საჭიროების შემთხვევაში უნდა გამოიყენოს დამატებითი მექანიზმები:

(ა) ელექტრონული სამაჯური მოძალადისთვის;

(ბ) გამოძიების დაუყოვნებლივი დაწყება;

(გ) სოციალური მუშაკის ჩართვა;

(დ) უსაფრთხო თავშესაფრის შეთავაზება მსხვერპლისთვის;

ელექტრონული ზედამხედველობა (სამაჯური) ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური საშუალებაა მსხვერპლის დაცვისთვის, თუმცა მისი გამოყენება ხშირ შემთხვევაში ვერ ხერხდება. როგორც ნათია ნაკაშიძე განმარტავს: „სამაჯურის გამოყენება საჭიროებს მსხვერპლის თანხმობას, და სამწუხაროდ, ხშირია შემთხვევები, როდესაც ქალები უარს ამბობენ, რადგან ვერ აცნობიერებენ მის მნიშვნელობას ან არასწორად არიან ინფორმირებულნი.“ - ამიტომ აუცილებელია საინფორმაციო კამპანიები, რომლებიც მსხვერპლებს აუხსნიან, რომ ელექტრონული სამაჯური არა მოძალადისთვის სასჯელია, არამედ თავად მათი უსაფრთხოების დამატებითი გარანტია.

შემაკავებელი ორდერი ვერ მოქმედებს მაშინ, როდესაც:

(ა) მოძალადე სისტემატურად არღვევს წესებს და არ არსებობს რეალური კონტროლის მექანიზმები;

(ბ) პოლიცია არ იყენებს ყველა შესაძლო სამართლებრივ მექანიზმს;

(გ) მსხვერპლი არ იღებს სრულ მხარდაჭერას - სამართლებრივს, ფსიქოლოგიურსა და სოციალურს;

„შევხედოთ ორდერს, როგორც პირველ ნაბიჯს და არა საბოლოო გადაწყვეტილებას,“ - აღნიშნავს ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე.
მისი თქმით, მნიშვნელოვანია, რომ სამართალდამცველებმა იმოქმედონ პროპორციულად რისკების მიმართ, ხოლო საზოგადოებამ - გააცნობიეროს, რომ ძალადობის მსხვერპლის დაცვა მხოლოდ სამართლის საქმე კი არა, საერთო პასუხისმგებლობაცაა.