სავალდებულო წილი მემკვიდრეობაში

სავალდებულო წილის პრინციპი მოქმედებს მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც მამკვიდრებელი (გარდაცვლილი) დატოვებს ანდერძს და მთელ მის ქონებას გარკვეულ პირს (პირებს) დაუტოვებს, რომლებიც შეიძლება არ იყვნენ მისი შვილები, მეუღლე ან სხვა ახლო ნათესავი. ასეთ დროს, სამემკვიდრეო სამართალში მოქმედებს სავალდებულო წილის პრინციპი, რომლის მიხედვითაც, მამკვიდრებლის შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად, ეკუთვნით სავალდებულო წილი, რომელიც უნდა იყოს იმ წილის ნახევარი, რაც თითოეულ მათგანს კანონით მემკვიდრეობის დროს ერგებოდა.

სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა სამკვიდროს გახსნის მომენტიდან. ასეთი მოთხოვნის უფლება გადადის მემკვიდრეობით.

თითოეული მემკვიდრის სავალდებულო წილის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ყველა კანონით მემკვიდრე, რომლებიც მოწვეული იქნებოდნენ სამკვიდროს მისაღებად, ანდერძი რომ არ ყოფილიყო. ანდერძით მემკვიდრეები მხედველობაში არ მიიღებიან.

პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევები და გაურკვევლობას იწვევს ის საკითხი, როდესაც მამკვიდრებელი სიცოცხლეშივე განკარგავს მის ქონებას (გაყიდის, გააჩუქებს და აშ). ამ დროს რატომღაც ჰგონიათ, რომ მემკვიდრეს მაინც შეუძლია მოითხოვოს გარკვეული წილი, რაც ასე არაა.

სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. ანუ ის ქონება, რომელიც მამკვიდრებელმა უკვე განკარგა და შესაბამისად, სიკვდილის მომენტისათვის მის საკუთრებაში აღარაა, მასზე სამკვიდრო ვერ გაიხსნება, რადგან აღნიშნული ქონება უკვე სხვისი საკუთრებაა.