სავალდებულო წილი მემკვიდრეობაში - როგორ მუშაობს კანონით არსებული აღნიშნული უფლება და როდის ვრცელდება იგი

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეებსა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელიც ხშირად გაურკვევლობას იწვევს მოქალაქეებში - სავალდებულო წილის პრინციპი მემკვიდრეობაში.

სავალდებულო წილის პრინციპი ამოქმედდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მამკვიდრებელი ტოვებს ანდერძს და ქონებას გადასცემს ისეთ პირებს, რომლებიც შესაძლოა არ იყვნენ მისი შვილები, მეუღლე ან სხვა ახლო ნათესავები.

სწორედ ასეთ დროს კანონმდებლობა იცავს ოჯახის წევრების ინტერესს და განსაზღვრავს, რომ შვილებს, მეუღლესა და მშობლებს, მიუხედავად ანდერძის შინაარსისა, ეკუთვნით სავალდებულო წილი.

ამ წილი განისაზღვრება როგორც იმ წილის ნახევარი, რომელიც თითოეულ მათგანს კანონით ერგებოდა მემკვიდრეობით მიღების შემთხვევაში, თუ ანდერძი საერთოდ არ იარსებებდა.

სამემკვიდრეო სამართლის მიხედვით, სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება ჩნდება იმ მომენტიდან, როდესაც მემკვიდრეობა იხსნება, ანუ მამკვიდრებელი გარდაიცვლება.

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ეს უფლება არის მემკვიდრეობითი - იგი შეიძლება გადავიდეს სხვა მემკვიდრეზე, რაც უზრუნველყოფს ოჯახის ინტერესების დაცვას თაობიდან თაობამდე.

სავალდებულო წილის განსაზღვრისას სასამართლო ან მემკვიდრეობის გამნაწილებელი მხედველობაში იღებს მხოლოდ კანონით მოწვეულ მემკვიდრეებს, ანუ იმ პირებს, რომლებსაც უფლება ექნებოდათ მემკვიდრეობაზე, თუკი ანდერძი არ იქნებოდა.

ანდერძით მითითებული მემკვიდრეები ამ გამოთვლაში არ იჩენენ გავლენას - კანონი აქცენტს აკეთებს კანონით განსაზღვრულ ოჯახურ კავშირზე, არა ანდერძის შინაარსზე.

პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევა, როდესაც მამკვიდრებელი სიცოცხლეშივე განკარგავს ქონებას - გაყიდის, აჩუქებს ან სხვაგვარად გადააბარებს მას სხვა პირს.

ბევრს ჰგონია, რომ ამის მიუხედავად მემკვიდრეს მაინც შეუძლია მოითხოვოს წილი, მაგრამ ეს მცდარი წარმოდგენაა. სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, სამკვიდრო მოიცავს მხოლოდ იმ ქონებას, რომელიც მამკვიდრებლის საკუთრებაშია სიკვდილის მომენტისათვის.

ანუ, თუ ქონება უკვე გაყიდულია ან ჩუქების გზით გადაცემულია სხვას, იგი აღარ შედის სამკვიდროში, შესაბამისად, მემკვიდრეს ამ ქონებაზე მოთხოვნის უფლება აღარ გააჩნია.

სავალდებულო წილის პრინციპი წარმოადგენს სამართლებრივ მექანიზმს, რომელიც იცავს ოჯახის წევრთა ეკონომიკურ უსაფრთხოებას, მაშინაც კი, როცა ანდერძი მათ გვერდს უვლის.

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ყოველი შემთხვევა ინდივიდუალურია და სავალდებულო წილის მოთხოვნამდე აუცილებელია სამართლებრივი კონსულტაცია, რათა სწორად შეფასდეს მემკვიდრეობის მოცულობა და სამართლებრივი საფუძველი.