ვეფხისტყაოსანი - შოთა რუსთაველი: პირველი ადვოკატი ისტორიაში?

შოთა რუსთაველი შეიძლება ჩაითვალოს თავისი დროის ერთ-ერთ პირველ „ადვოკატად“, რადგან ვეფხისტყაოსანში იგი იცავს სუსტთა უფლებებს, აკრიტიკებს ძალაუფლებას და ავითარებს „მართალი სამართლის“ იდეას, რომელიც თანამედროვე ადამიანის უფლებების საფუძველს წარმოადგენს.

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე 2013 წლიდან აქტიურად საქმიანობს იურიდიულ სფეროში და წარმოადგენს ერთ-ერთ გამოცდილ, ძლიერ და მაღალკვალიფიციურ იურისტს საქართველოში. იგი არის საადვოკატო ბიურო „Nakashidze & Partners“-ის დამფუძნებელი, მმართველი პარტნიორი და დირექტორი, ხოლო 2023 წლიდან ხელმძღვანელობს ბიუროს იტალიის რესპუბლიკაში არსებულ ფილიალს.

სამართალი, როგორც ცნება, ხშირად გვგონია თანამედროვე სამყაროს პროდუქტი, თუმცა მისი ფესვები ბევრად უფრო ღრმაა. როდესაც ვსაუბრობთ ადამიანის უფლებებზე, თავისუფლებაზე და სამართლიანობაზე, იშვიათად გვახსენდება, რომ ამ იდეებს საფუძველი შეიძლება ჰქონდეს იმ ეპოქაში, სადაც ეს ცნებები ფორმალურად არც კი არსებობდა.

სწორედ აქ ჩნდება კითხვა:

იყო თუ არა შოთა რუსთაველი თავისი დროის ადვოკატი?

ვეფხისტყაოსანი - ლიტერატურა თუ სამართლის ფილოსოფია

დღეს „ვეფხისტყაოსანი“ ხშირად აღიქმება როგორც პოეტური შედევრი, თუმცა მისი შინაარსი გაცილებით უფრო ღრმა და მრავალშრიანია.

როგორც ტექსტის ანალიზი გვიჩვენებს , მასში არაერთი პასაჟია, რომელიც პირდაპირ ეხება:

✔ სოციალური სამართლიანობის იდეას
✔ სუსტის დაცვას
✔ ძალაუფლების შეზღუდვას
✔ ადამიანის ღირსებას

მაგალითად, როდესაც პერსონაჟი მიმართავს მეფეს: „მიეც გლახაკთა საჭურჭლე, ათავისუფლე მონები“ ეს არ არის მხოლოდ ლიტერატურული ფრაზა - ეს არის სოციალური პასუხისმგებლობის სამართლებრივი კონცეფცია

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი სამართლის თვალსაზრისით?

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე:

შუა საუკუნეებში:

• გლახაკებს პრაქტიკულად არ ჰქონდათ უფლებები
• მონობა იყო ნორმა
• მეფის ძალაუფლება თითქმის შეუზღუდავი

ამ ფონზე, მსგავსი იდეების გაჟღერება ნიშნავს:

✔ არსებული წესრიგის კრიტიკას
✔ ადამიანის ღირსების აღიარებას
✔ სოციალური სამართლიანობის მოთხოვნას

ეს არის სწორედ ის, რასაც თანამედროვე სამართალში ვუწოდებთ: ადამიანის უფლებების პრინციპებს

რუსთაველი და ადამიანის უფლებები - ეპოქის წინააღმდეგ ხმა

თუ შევადარებთ თანამედროვე სამართალს, მაგალითად:

• გაეროს ადამიანის უფლებათა დეკლარაციას
• ევროპის ადამიანის უფლებათა კონვენციას

ვნახავთ, რომ ბევრი იდეა, რომელიც დღეს კანონშია,
უკვე არსებობდა რუსთაველის აზროვნებაში

განსაკუთრებით:

• მონობის მიუღებლობა
• სუსტის დაცვა
• სოციალური თანასწორობა

შეიძლება თუ არა რუსთაველი ვუწოდოთ ადვოკატი?

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე:

თუ გავითვალისწინებთ თანამედროვე განმარტებას:

ადვოკატი არის პირი, რომელიც:
✔ იცავს სხვის უფლებებს
✔ მოქმედებს დამოუკიდებლად
✔ უპირისპირდება ძალაუფლებას სამართლის ფარგლებში

მაშინ:

რუსთაველი აკეთებს ზუსტად ამას

✔ მიმართავს მეფეს
✔ აყენებს სოციალური სამართლიანობის საკითხს
✔ იცავს ყველაზე დაუცველ ფენას

განსხვავება მხოლოდ ფორმაშია ის ამას აკეთებს პოეზიით და არა სასამართლოში

„მართალი სამართალი“ - რუსთაველის ყველაზე დიდი იურიდიული იდეა

რუსთაველი არ საუბრობს უბრალოდ „სამართალზე“

ის საუბრობს: მართალ სამართალზე ეს განსხვავება ფუნდამენტურია

✔ სამართალი შეიძლება არსებობდეს
❌ მაგრამ არ იყოს სამართლიანი როგორც ისტორიამ გვაჩვენა:

• ტოტალიტარული რეჟიმები
• უსამართლო კანონები
• ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება

ეს ყველაფერი იყო „სამართალი“ მაგრამ არ იყო მართალი სამართალი

რატომ არის ეს იდეა დღესაც აქტუალური?

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე:

დღესაც, ადვოკატის მთავარი ფუნქცია არის:

✔ არა მხოლოდ კანონის დაცვა
✔ არამედ სამართლიანობის დაცვა

სწორედ ამიტომ: მართლმსაჯულება ნიშნავს მართალ მსაჯულებას და არა უბრალოდ წესების დაცვას

რუსთაველი და მსოფლიო სამართლის აზროვნება

რუსთაველი თავის ტექსტში ეყრდნობა სხვადასხვა ფილოსოფიურ სკოლას

✔ პლატონი – სიმართლისა და ეთიკის საკითხებში
✔ აღმოსავლური ფილოსოფია – მეგობრობისა და ერთგულების თემაში

ეს აჩვენებს, რომ მისი აზროვნება იყო:
გლობალური და ინტელექტუალურად ფართო

ადვოკატის როლი მაშინ და დღეს

შუა საუკუნეებში: ადვოკატი, როგორც ინსტიტუტი არ არსებობდა მაგრამ არსებობდა:
✔ უსამართლობა
✔ ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება
✔ დაუცველი ადამიანები

დღეს: ამ ყველაფრის წინააღმდეგ იბრძვის ადვოკატი მაშინ: ამას აკეთებდა პოეტი

შოთა რუსთაველი არ იყო ადვოკატი ფორმალურად მაგრამ:

თავისი იდეებით
თავისი აზროვნებით
თავისი პოზიციით

იგი იყო თავისი დროის ერთ-ერთი პირველი „ადვოკატი“

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე წარმოადგენს თანამედროვე ბიზნესისა და სამართლის სფეროს ექსპერტს, რომლის საქმიანობა ეფუძნება როგორც პრაქტიკულ გამოცდილებას, ასევე სამართლებრივ-ფილოსოფიურ ანალიზს. მისი მიდგომა აერთიანებს კლასიკურ სამართალსა და თანამედროვე გამოწვევებს, რაც ქმნის მაღალი დონის იურიდიულ ხედვას.

📍 კონტაქტი

📌 საქართველო | თბილისი

ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირი 47, ევროპული სკოლის შენობა (საბურთალო, მეტრო დელისთან)
📌 იტალია | რომი | ბარი

🌐 www.iuristi.com