ქონების გაყოფა მეუღლეებს შორის

ოჯახური ცხოვრება იწვევს არა მხოლოდ ემოციურ და სოციალურ კავშირს, არამედ მნიშვნელოვან სამართლებრივ შედეგებსაც. მეუღლეთა ქონებრივი ურთიერთობები ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური თემაა როგორც ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ისე სასამართლო პრაქტიკაში. სწორედ ამ საკითხს არეგულირებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს მეუღლეთა ქონებრივ თანასაკუთრებას.

მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. იგი გულისხმობს შემდეგს:

(ა) ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება (მუშაობით ან სხვა ფორმით მიღებული): საერთოა;
(ბ) ერთ-ერთი მეუღლის უმუშევრობა (მაგალითად, შვილის მოვლა ან საოჯახო საქმიანობა) არ გამორიცხავს მის თანამესაკუთრეობას;
(გ) თანასაკუთრება მოქმედებს განურჩევლად იმისა, ვის სახელზეა რეგისტრირებული ქონება ან ვისი შემოსავლებიდან იქნა შეძენილი.

მთლიანად მეუღლეთა თანასაკუთრებად ითვლება:

(ა) საცხოვრებელი ან სხვა უძრავი ქონება;
(ბ) მოძრავი ქონება (ავტომობილი, ავეჯი და სხვა);
(გ) წილები კომპანიებში, თუ ისინი შეძენილია ქორწინების პერიოდში.
(დ) ქორწინების პერიოდში ანაბარზე შეტანილი თანხები.

საერთო ქონებას არ მიეკუთვნება:

(ა) ქორწინებამდე შეძენილი ქონება;
(ბ) მემკვიდრეობით ან საჩუქრად მიღებული ქონება;
(გ) პირადი სარგებლობის საგნები (მაგ. ტანსაცმელი).

მეუღლე, რომელიც ქორწინების პერიოდში არ მუშაობდა ანაზღაურებად საქმიანობაში, მაგრამ:

(ა) უვლიდა შვილებს;
(ბ) მართავდა საოჯახო ცხოვრებას,
(გ) საყოფაცხოვრებო საკითხებს აწარმოებდა,
იგივე თანაბარ წილს ინარჩუნებს საერთო ქონებაში.

ეს წარმოადგენს არაპირდაპირი შრომის სამართლებრივად აღიარებას და იცავს დაუცველ მეუღლეს განქორწინების შემთხვევაში.

იმ ქონების განკარგვა, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებაშია, ხდება მეუღლეთა შეთანხმებით, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი მეუღლე განკარგავს ამ ქონებას.

მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძველზე, რომ:
(ა) მან არ იცოდა გარიგების შესახებ;
(ბ) ის არ ეთანხმებოდა გარიგებას.

ასეთ შემთხვევაში მეუღლეს, როგორც თანამესაკუთრეს, უფლება აქვს, მოითხოვოს ქონების განკარგვით მიღებული სარგებელი, მაგალითად, გაყიდული ქონების ღირებულების ნახევარი.