არასრულწლოვნის საზღვარგარეთ გაყვანა ყოფილი მეუღლის უარის შემთხვევაში – სამართლებრივი რეგულაციები და სასამართლო პრაქტიკა

არასრულწლოვნის საზღვარგარეთ გაყვანა ყოფილი მეუღლის უარის შემთხვევაში - სამართლებრივი რეგულაციები და სასამართლო პრაქტიკა, აღნიშნულ საკითხთან დაკავშრებით ისაუბრებს ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე.

საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე პრობლემური საკითხია არასრულწლოვანი ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა მაშინ, როცა ერთი მშობელი უარს აცხადებს თანხმობის გაცემაზე. მსგავსი დავები განსაკუთრებით აქტუალურია ემიგრანტი მშობლებისთვის.

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, 16 წლამდე არასრულწლოვნის პასპორტის გასაცემად აუცილებელია ორივე მშობლის თანხმობა.

გამონაკლისია შემთხვევები, როცა:

• ერთი მშობელი გარდაცვლილია,
• უგზო-უკვლოდ არის გაუჩინარებული,
• მასზე შეზღუდულია ან ჩამორთმეულია მშობლის უფლება.

თუ მეორე მშობელი უარს ამბობს, საკითხის გადაწყვეტა შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს გზით.

არასრულწლოვნის საზღვარგარეთ გაყვანის სასამართლოში განხილვისას:

• ერთვება სოციალური მომსახურების სააგენტო,
• მზადდება ფსიქოლოგის და სოცმუშაკის დასკვნა,
• მოწმდება მშობლების პასუხისმგებლობის ხარისხი და ბავშვის საჭიროებები.

გაითვალიწინეთ! სასამართლო იღებს გადაწყვეტილებას მხოლოდ და მხოლოდ ბავშვის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე.

განვიხილოთ კონკრეტული მაგალითები (ადვოკატი ნათია ნაკაშიძის) პრაქტიკიდან.

თბილისის საქალაქო სასამართლო, 2024 წელი
საქმე შეეხებოდა დედას, რომელიც იტალიაში ცხოვრობდა და სურდა ბავშვის წაყვანა. მამა კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა, თუმცა სასამართლომ დაადგინა, რომ მამა არ ასრულებდა ალიმენტის ვალდებულებას და ფაქტობრივად არ იყო ჩართული ბავშვის აღზრდაში. სასამართლომ დედას მიანიჭა უფლება დამოუკიდებლად მოეთხოვა პასპორტის გაცემის ნებართვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო, 2021 წელი
მამა ცდილობდა ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანას, მაგრამ დედა არ თანხმდებოდა. სოცმუშაკის დასკვნით დადგინდა, რომ ბავშვისთვის აუცილებელი იყო საზღვარგარეთ სამედიცინო მომსახურების მიღება. სასამართლომ ეს გარემოება მიიჩნია გადამწყვეტ არგუმენტად და მამას მისცა უფლება დამოუკიდებლად გადაეყვანა შვილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლო, 2020 წელი
დედა ითხოვდა ბავშვის იტალიაში წაყვანას, სადაც მუშაობდა და ცხოვრობდა. მამა აცხადებდა, რომ საზღვარგარეთ წაყვანით დაკარგავდა ბავშვსთან ურთიერთობის შესაძლებლობას. უზენაესმა სასამართლომ მიუთითა, რომ ბავშვის ინტერესებში შედიოდა დედასთან ერთად ცხოვრება, ვინაიდან მამა ვერ უზრუნველყოფდა მის მატერიალურ და სოციალურ საჭიროებებს.

აღნიშნული მაგალითები აჩვენებს, რომ სასამართლო ინდივიდუალურად აფასებს თითოეულ საქმეს, მაგრამ გადამწყვეტი კრიტერიუმი ყოველთვის რჩება ბავშვის საუკეთესო ინტერესები.

ბავშვის საზღვარგარეთ გასაყვანად საჭიროა:

1) საერთაშორისო პასპორტი, (16 წლამდე აუცილებელია ორივე მშობლის თანხმობა)

2) დაბადების მოწმობის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი,

3) მშობელთა პასპორტების ასლები,

4) სასამართლოს გადაწყვეტილება (მხოლოდ იმ შემთხვევაში ,თუ მეორე მშობლის თანხმობა არ არსებობს),

5) დანიშნულ ქვეყანაში საჭირო ვიზა და სხვა თანმდევი დოკუმენტები.

ყველა დოკუმენტი უნდა იყოს დანიშნულების ქვეყნის ენაზე თარგმნილი და ნოტარიულად დამოწმებული.

გაითვალისწინეთ!

თუ ყოფილი მეუღლე უარს ამბობს ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანაზე, სასამართლო არის ერთადერთი სამართლებრივი გზა. სასამართლო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ გადაწყვეტილებები ყოველთვის ეფუძნება ბავშვის ინტერესებს, და თუ დადგინდება, რომ მეორე მშობელი ვერ ასრულებს მოვალეობებს, უფლებამოსილება გადაეცემა იმ მშობელს, ვისთანაც არასრულწლოვნის კეთილდღეობა უკეთესად იქნება დაცული.